Bir kişinin "dün akşam yağmur yağdı" demesi ne tür bir haberdir?
A) Mütevatir haberSevgili öğrenciler,
Bu soru, haber türlerini ve bunların günlük hayattaki karşılıklarını anlamamızı istiyor. Haber türleri genellikle İslam ilimlerinde (özellikle Hadis ilminde) kullanılan terimler olsa da, temel mantığıyla her türlü bilgi aktarımını değerlendirmek için de kullanılabilir. Şimdi adım adım bu kavramları inceleyelim ve sorumuzu çözelim.
Haber, bize ulaşan herhangi bir bilgi veya duyurudur. Bu bilginin kaynağına, aktaran kişi sayısına ve güvenilirliğine göre farklı türleri vardır.
Yalan üzere birleşmeleri aklen imkansız olan çok sayıda kişi tarafından, her tabakada (yani haberin her aktarım aşamasında) aynı sayıda veya benzer sayıda kişi tarafından aktarılan haberdir. Bu tür haberler kesin bilgi ifade eder ve şüpheye yer bırakmaz. Örneğin, Kabe'nin varlığı gibi herkesin bildiği, inkar edilemez bilgiler bu kategoriye girer.
Güvenilir, dürüst ve doğru sözlü bir kişi tarafından aktarılan haberdir. Bu haber, aktaran kişinin güvenilirliğine dayanır. Kesin bilgi olmasa da, büyük ölçüde doğru kabul edilir ve amel etmeye (uygulamaya) elverişlidir. Tek bir kişiden veya az sayıda kişiden gelen haberler bu kategoriye girer. Bu tür haberlere "haber-i vahid" de denir.
Başlangıçta tek veya az sayıda kişi tarafından aktarılmış olsa da, zamanla yaygınlaşarak toplumun büyük bir kesimi tarafından bilinen ve kabul edilen haberdir. Mütevatir kadar kesinlik ifade etmez ama zayıf da değildir. Örneğin, "Ameller niyetlere göredir" hadisi başlangıçta tek bir sahabi tarafından rivayet edilmiş, sonra yaygınlaşmıştır.
Aktaran kişinin güvenilirliğinde sorun olan, aktarım zincirinde kopukluklar bulunan veya içeriğinde tutarsızlıklar olan haberdir. Bu tür haberler delil olarak kullanılmaz ve doğru kabul edilmez.
"Bir kişinin 'dün akşam yağmur yağdı' demesi" durumunu ele alalım.
Bu haber, tek bir kişi tarafından aktarılmaktadır.
Bu kişi, kendi gözlemini veya bilgisini paylaşmaktadır.
Bu haberin doğru olup olmadığı, bu kişinin dürüstlüğüne ve gözlem yeteneğine bağlıdır. Eğer bu kişi dürüst ve doğru sözlü biriyse, onun bu haberi "doğru" kabul edilir.
Bu haber, çok sayıda kişinin aktardığı mütevatir bir haber değildir.
Bu haber, yaygınlaşmış meşhur bir haber de değildir, sadece bir kişinin beyanıdır.
Bu haber, aktaran kişinin güvenilirliği sorgulanmadığı sürece zayıf bir haber de değildir.
Ancak, bu haber, güvenilir bir kişi tarafından aktarılan ve doğru kabul edilen bir haberdir. İşte bu tanım, "Sadık Haber" tanımına tam olarak uymaktadır. Güvenilir bir kişinin kendi gözlemine dayanarak verdiği bilgi sadık haberdir.
Bu nedenle, bir kişinin "dün akşam yağmur yağdı" demesi, eğer o kişi güvenilir ise, Sadık haber türüne girer.
Cevap B seçeneğidir.
