10. Aşağıdaki cümlelerin hangisi kurallı (düz) cümledir?
A) Çalışıyordu bütün gece o.
B) Kitabı okudun mu dün akşam?
C) Öğrenciler sınavda başarılı oldular.
D) Güzel bir şehir İstanbul.
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda bizden kurallı (düz) cümleyi bulmamız isteniyor. Türkçede kurallı cümle, yüklemin (yani işi, oluşu, durumu bildiren kelime veya kelime grubunun) cümlenin sonunda bulunduğu cümledir. Diğer ögeler (özne, nesne, tümleçler) yüklemden önce gelir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Çalışıyordu bütün gece o.
- Bu cümlede yüklem "çalışıyordu" kelimesidir. Yüklem cümlenin başında yer almaktadır.
- Özne "o" ise cümlenin sonunda bulunmaktadır.
- Bu cümledeki öge dizilişi (Yüklem - Zarf Tümleci - Özne) kurallı değildir, devrik bir cümledir.
- B) Kitabı okudun mu dün akşam?
- Bu cümlede yüklem "okudun mu" kelime grubudur. Yüklem cümlenin ortasında yer almaktadır.
- "Kitabı" nesne, "dün akşam" ise zarf tümlecidir.
- Bu cümledeki öge dizilişi (Nesne - Yüklem - Zarf Tümleci) kurallı değildir, devrik bir cümledir.
- C) Öğrenciler sınavda başarılı oldular.
- Bu cümlede özne "Öğrenciler"dir.
- "Sınavda" yer tamlayıcısıdır.
- Yüklem "başarılı oldular" kelime grubudur ve cümlenin sonunda yer almaktadır.
- Bu cümledeki öge dizilişi (Özne - Yer Tamlayıcısı - Yüklem) Türkçenin kurallı cümle yapısına uygundur.
- D) Güzel bir şehir İstanbul.
- Bu cümlede yüklem "güzel bir şehir" kelime grubudur. Yüklem cümlenin başında yer almaktadır.
- Özne "İstanbul" ise cümlenin sonunda bulunmaktadır.
- Bu cümledeki öge dizilişi (Yüklem - Özne) kurallı değildir, devrik bir cümledir.
Yukarıdaki incelemelere göre, yüklemin sonda olduğu tek cümle C seçeneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
