Düz döndürme kurallarına göre aşağıdaki önermelerden hangisinin geçerli bir düz döndürmesi yoktur?
A) Tüm balıklar suda yaşarDüz döndürme (simple conversion), mantıkta bir önermenin özne ve yüklemini yer değiştirerek yeni bir önerme elde etme işlemidir. Bu işlem sonucunda elde edilen yeni önermenin, orijinal önermenin doğruluk değerini koruması gerekir. Her önerme tipinin kendine özgü düz döndürme kuralları vardır:
Şimdi seçenekleri bu kurallara göre inceleyelim:
Bu, bir A tipi (Tümel Olumlu) önermedir. Kurala göre düz döndürmesi "Bazı suda yaşayanlar balıktır." şeklindedir. Bu döndürme geçerlidir. Eğer tüm balıklar suda yaşıyorsa, suda yaşayanların bir kısmı da balıktır.
Bu, bir E tipi (Tümel Olumsuz) önermedir. Kurala göre düz döndürmesi "Hiçbir memeli kuş değildir." şeklindedir. Bu döndürme geçerlidir. Kuşlar memeli değilse, memeliler de kuş değildir.
Bu, bir I tipi (Tikel Olumlu) önermedir. Kurala göre düz döndürmesi "Bazı etoburlar hayvandır." şeklindedir. Bu döndürme geçerlidir. Eğer bazı hayvanlar etobursa, etoburların bir kısmı da hayvandır.
Bu, bir O tipi (Tikel Olumsuz) önermedir. O tipi önermelerin kural gereği geçerli bir düz döndürmesi yoktur. Deneyelim: Bu önermeyi düz döndürdüğümüzde "Bazı başkentler şehir değildir." gibi bir ifade elde ederiz. Ancak bu önerme, orijinal önermenin anlamını korumaz ve yanlıştır (çünkü tüm başkentler şehirdir). Bu nedenle, bu önermenin geçerli bir düz döndürmesi yapılamaz.
Bu analizlere göre, O tipi bir önerme olan "Bazı şehirler başkent değildir" önermesinin geçerli bir düz döndürmesi yoktur.
Cevap D seçeneğidir.
