Hünkar İskelesi Antlaşması'nın Osmanlı Devleti açısından en önemli tehlikesi, aşağıdaki maddelerden hangisiyle ortaya çıkmıştır?
A) Osmanlı, Rusya'ya savaş tazminatı ödeyecektir
B) Osmanlı, savaş tehlikesi durumunda Çanakkale ve İstanbul Boğazlarını Rusya lehine kapatacaktır
C) İki devlet saldırıya uğrarsa birbirine yardım edecektir
D) Mısır sorununda Rusya, Osmanlı'ya destek verecektir
Sevgili öğrenciler, Hünkar İskelesi Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa isyanı karşısında zor durumda kalması ve Avrupa devletlerinden yeterli desteği bulamaması üzerine Rusya ile imzaladığı bir antlaşmadır. Bu antlaşma, Osmanlı'nın dış politikada ne kadar zayıfladığını gösteren önemli bir dönüm noktasıdır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek Osmanlı için en büyük tehlikenin hangisi olduğunu bulalım:
- A) Osmanlı, Rusya'ya savaş tazminatı ödeyecektir: Bu madde, Hünkar İskelesi Antlaşması'nın doğrudan bir maddesi değildir ve antlaşmanın ana tehlikesini oluşturmaz. Savaş tazminatı ödemek ekonomik bir yük olsa da, devletin varlığını ve bağımsızlığını doğrudan tehdit eden bir durum değildir.
- B) Osmanlı, savaş tehlikesi durumunda Çanakkale ve İstanbul Boğazlarını Rusya lehine kapatacaktır: Bu madde, antlaşmanın en bilinen ve Rusya'ya büyük avantaj sağlayan maddelerinden biridir. Osmanlı'nın boğazlar üzerindeki egemenliğini kısıtlaması ve Rusya'nın güvenliğini sağlaması anlamına gelir. Ancak bu durum, daha büyük bir tehlikenin bir sonucudur. Boğazların kapatılması, Osmanlı'yı diğer Avrupa devletleriyle karşı karşıya getirme potansiyeli taşır.
- C) İki devlet saldırıya uğrarsa birbirine yardım edecektir: İşte bu madde, Hünkar İskelesi Antlaşması'nın Osmanlı Devleti açısından en önemli tehlikesini barındırır. Bu madde, Osmanlı'yı Rusya'nın adeta bir "koruyucu devleti" veya "müttefiki" haline getirmiştir. Osmanlı, Rusya'nın herhangi bir saldırıya uğraması durumunda ona yardım etmek zorunda kalacak, bu da Osmanlı'nın kendi dış politikasını bağımsız bir şekilde yürütmesini engelleyecektir. Osmanlı, istemediği bir savaşa Rusya'nın çıkarları doğrultusunda girmek zorunda kalabilir ve bu durum, diğer Avrupa devletlerinin tepkisini çekerek Osmanlı'yı uluslararası alanda daha da yalnızlaştırabilir. Bu madde, Osmanlı'nın egemenliğini ve bağımsızlığını derinden sarsan bir nitelik taşır. Rusya'nın Osmanlı'nın iç işlerine karışmasının önünü açan bir kapı olarak da görülebilir.
- D) Mısır sorununda Rusya, Osmanlı'ya destek verecektir: Bu madde, antlaşmanın imzalanma sebebidir. Osmanlı, Kavalalı Mehmet Ali Paşa isyanına karşı Rusya'dan yardım almıştır. Yani bu, antlaşmanın bir tehlikesi değil, aksine Osmanlı'nın o anki ihtiyacını karşılayan bir durumdur. Ancak bu desteğin karşılığında gelen maddeler (özellikle C seçeneği), Osmanlı için büyük tehlikeler yaratmıştır.
Sonuç olarak, Hünkar İskelesi Antlaşması'nın Osmanlı Devleti açısından en önemli tehlikesi, Osmanlı'nın kendi iradesi dışında Rusya'nın çıkarları doğrultusunda hareket etme zorunluluğu getiren ve bağımsız dış politikasını kısıtlayan "iki devletin saldırıya uğraması durumunda birbirine yardım etmesi" maddesidir.
Cevap C seçeneğidir.
