8. Aşağıdaki cümlelerin hangisi devrik bir fiil cümlesidir?
A) Yarın sınava girecek öğrenciler.
B) Geldi baharın müjdecisi ilk kırlangıç.
C) Bu şehirde en güzel manzara buradan görünür.
D) Çalışkan ve dürüst bir öğrenciydi.
Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden "devrik bir fiil cümlesi" bulmamız isteniyor. Öncelikle bu iki kavramı hatırlayalım:
- Fiil Cümlesi: Yüklemi (yani cümlenin temel yargısını bildiren ögesi) çekimli bir fiil olan cümlelerdir.
- Devrik Cümle: Yüklemi cümlenin sonunda bulunmayan cümlelerdir. Yüklem başta, ortada veya başka bir yerde olabilir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Yarın sınava girecek öğrenciler.
- Bu ifade, aslında tam bir cümle değildir, bir isim tamlaması veya sıfat tamlaması grubudur. Bir yargı bildiren yüklemi yoktur. Eğer bir cümle olsaydı bile, "öğrenciler" kelimesi bir isimdir, fiil değildir. Dolayısıyla fiil cümlesi olamaz.
- B) Geldi baharın müjdecisi ilk kırlangıç.
- Bu cümlenin yüklemi "Geldi" fiilidir.
- "Geldi" fiili, cümlenin başında yer almaktadır. Yani yüklem sonda değildir.
- Hem yüklemi fiil olduğu için fiil cümlesidir hem de yüklemi sonda olmadığı için devrik bir cümledir. Bu seçenek, aradığımız özellikleri taşımaktadır.
- C) Bu şehirde en güzel manzara buradan görünür.
- Bu cümlenin yüklemi "görünür" fiilidir.
- "Görünür" fiili, cümlenin sonunda yer almaktadır.
- Yüklemi fiil olduğu için fiil cümlesidir ancak yüklemi sonda olduğu için kurallı (düz) bir cümledir, devrik değildir.
- D) Çalışkan ve dürüst bir öğrenciydi.
- Bu cümlenin yüklemi "öğrenciydi" kelimesidir. "Öğrenci" bir isimdir ve ek fiil alarak yüklem olmuştur.
- Yüklemi isim olduğu için bu bir isim cümlesidir, fiil cümlesi değildir.
- Ayrıca yüklemi sonda yer aldığı için kurallı bir cümledir.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, hem fiil cümlesi olan hem de yüklemi sonda bulunmadığı için devrik olan cümle B seçeneğidir.
Cevap B seçeneğidir.
