10. Aşağıdaki cümlelerin hangisi yapıca diğerlerinden farklıdır?
A) Eve geldi, yemeğini yedi, uyudu.
B) Oraya gittim ama onu bulamadım.
C) Ders çalıştı, test çözdü, konu tekrarı yaptı.
D) Sabah koşusu yaptı, duş aldı, kahvaltı hazırladı.
Sevgili öğrenciler, bu soruda cümlelerin yapılarını inceleyerek hangisinin diğerlerinden farklı olduğunu bulacağız. Türkçede cümleler yapılarına göre basit, birleşik, sıralı ve bağlı olmak üzere dörde ayrılır. Bu soruda genellikle sıralı ve bağlı cümleler arasındaki farka odaklanmamız gerekiyor. Haydi, bu yapıları hatırlayalım:
- Sıralı Cümle: Birden fazla yüklemi olan, bu yüklemleri virgül (,) veya noktalı virgül (;) ile birbirine bağlanan cümlelerdir. Yüklemler arasında anlam ilişkisi bulunur ve genellikle ortak bir özneye sahip olabilirler.
- Bağlı Cümle: Birden fazla yüklemi olan, bu yüklemleri "ve, ama, fakat, lakin, çünkü, oysa, halbuki, veya, ya da" gibi bağlaçlarla birbirine bağlanan cümlelerdir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve her bir cümlenin yapısını belirleyelim:
- A) Eve geldi, yemeğini yedi, uyudu. Bu cümlede "geldi", "yedi" ve "uyudu" olmak üzere üç yüklem bulunmaktadır. Yüklemler birbirine virgül (,) ile bağlanmıştır. Bu nedenle bu bir sıralı cümledir.
- B) Oraya gittim ama onu bulamadım. Bu cümlede "gittim" ve "bulamadım" olmak üzere iki yüklem bulunmaktadır. Yüklemler birbirine "ama" bağlacı ile bağlanmıştır. Bu nedenle bu bir bağlı cümledir.
- C) Ders çalıştı, test çözdü, konu tekrarı yaptı. Bu cümlede "çalıştı", "çözdü" ve "yaptı" olmak üzere üç yüklem bulunmaktadır. Yüklemler birbirine virgül (,) ile bağlanmıştır. Bu nedenle bu bir sıralı cümledir.
- D) Sabah koşusu yaptı, duş aldı, kahvaltı hazırladı. Bu cümlede "yaptı", "aldı" ve "hazırladı" olmak üzere üç yüklem bulunmaktadır. Yüklemler birbirine virgül (,) ile bağlanmıştır. Bu nedenle bu bir sıralı cümledir.
Gördüğümüz gibi A, C ve D seçeneklerindeki cümleler sıralı cümle iken, B seçeneğindeki cümle bağlı cümledir. Yapıca diğerlerinden farklı olan B seçeneğidir.
Cevap B seçeneğidir.
