Düşünceyi geliştirme yolları LGS Test 1

🎓 Düşünceyi geliştirme yolları LGS Test 1 - Ders Notu

Sevgili öğrenciler, bu ders notu "Düşünceyi geliştirme yolları" konusunu temel alarak, bir metinde yazarın fikirlerini daha etkili ve anlaşılır kılmak için kullandığı yöntemleri sade bir dille özetlemektedir. Bu notlar sayesinde testlerde karşınıza çıkacak soruları daha kolay çözebileceksiniz.

📌 Tanımlama

Bir kavramın veya varlığın ne olduğunu açıklamak için kullanılan yoldur. "Bu nedir?", "Şu kimdir?" sorularına cevap verir. Genellikle "dır, -dir, -tır, -tir" ekleriyle biter.

• Bir şeyin özelliklerini, niteliklerini belirterek onu tanıtır.
• "Bu, şudur" veya "Bu, böyledir" kalıbı sıkça kullanılır.
• Nesnel veya öznel olabilir, ancak amacı bir şeyi okuyucuya tanıtmaktır.

💡 İpucu: Tanımlama, genellikle metnin başında veya bir kavram ilk kez geçtiğinde kullanılır.

📌 Karşılaştırma

İki farklı varlık, kavram ya da durum arasındaki benzerlikleri veya farklılıkları ortaya koyma yoludur. Üstünlük, eksiklik, benzerlik gibi ilişkiler kurulur.

• "Daha, en, kadar, göre, farklı olarak, ise, oysa" gibi kelimeler sıkça kullanılır.
• İki şeyin ortak ya da ayrılan yönleri vurgulanır.
• Amacı, anlatılan konuyu daha iyi açıklamak veya birini diğerinden üstün göstermektir.

📝 Örnek: "Şiir, romandan daha yoğundur." (Şiir ve roman karşılaştırılıyor)

📌 Örnekleme

Anlatılan soyut bir düşünceyi veya kavramı somutlaştırmak, açıklamak ve inandırıcı kılmak için örnekler verme yoludur. Okuyucunun konuyu zihninde canlandırmasını sağlar.

• "Örneğin, mesela, söz gelimi, buna örnek olarak" gibi ifadelerle başlar.
• Genel bir yargıdan sonra, o yargıyı destekleyen özel durumlar, olaylar veya kişiler sıralanır.
• Amacı, anlatılan fikri kanıtlamak değil, anlaşılır kılmaktır.

💡 İpucu: Örnekleme, bir fikrin "nasıl" veya "hangi durumlarda" geçerli olduğunu gösterir.

📌 Tanık Gösterme (Alıntı Yapma)

Bir düşünceyi desteklemek, daha inandırıcı kılmak için alanında uzman, tanınmış bir kişinin sözünü veya yazısını alıntılayarak kullanma yoludur.

• Alıntı yapılan sözler genellikle tırnak içinde ("...") verilir veya yazarın adı belirtilir.
• Sözü edilen kişi, konuyla ilgili otorite sahibi biri olmalıdır.
• Amacı, yazarın kendi düşüncesine güç katmaktır.

⚠️ Dikkat: Örnekleme ile karıştırmayın! Örneklemede yazar kendi örneklerini verirken, tanık göstermede başka birinin sözünü kullanır.

📌 Sayısal Verilerden Yararlanma

Anlatılan düşünceyi daha somut, kesin ve inandırıcı hale getirmek için istatistiksel bilgiler, anket sonuçları, yüzdeler veya grafikler gibi sayısal değerler kullanma yoludur.

• Metinde rakamlar, yüzdeler (%), oranlar veya tarihler bulunur.
• Genellikle bilimsel ve açıklayıcı metinlerde tercih edilir.
• Amacı, öne sürülen iddiayı somut delillerle güçlendirmektir.

📝 Örnek: "Türkiye'de internet kullanıcılarının %70'i sosyal medyayı aktif olarak kullanıyor."

📌 Benzetme (Teşbih)

İki farklı varlık veya kavram arasında ortak bir özellikten yola çıkarak zayıf olanı güçlü olana benzetme yoludur. Anlatımı daha etkileyici ve akılda kalıcı hale getirir.

• "Gibi, sanki, adeta, tıpkı, kadar" gibi benzetme edatları sıkça kullanılır.
• Bir şeyin başka bir şeye benzetilmesiyle okuyucunun zihninde canlı bir imge oluşturulur.
• Amacı, anlatılan konuyu daha anlaşılır ve etkileyici kılmaktır.

💡 İpucu: Benzetme, genellikle soyut bir durumu somut bir örnekle açıklamaya yardımcı olur.

📌 Somutlama

Soyut bir kavramı, okuyucunun zihninde daha kolay canlanabilmesi için somut bir varlığa veya duruma benzeterek anlatma yoludur. Genellikle benzetme yoluyla yapılır.

• "Sevgi bir çiçektir, emekle büyür." cümlesinde sevgi (soyut) çiçeğe (somut) benzetilmiştir.
• Amacı, anlaşılması zor veya karmaşık soyut düşünceleri daha anlaşılır hale getirmektir.
• Duygular, düşünceler veya kavramlar somut nesnelerle ilişkilendirilir.

⚠️ Dikkat: Somutlama, benzetmenin özel bir türüdür; benzetmenin amacı her zaman somutlama olmayabilirken, somutlama mutlaka bir benzetme içerir.