Bal arılarında cinsiyet belirlenmesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Erkek arılar haploittir
B) Dişi arılar diploittir
C) Cinsiyet kromozomları ile belirlenir
D) Döllenmemiş yumurtalar erkek bireyleri oluşturur
Bal arılarında cinsiyet belirlenmesi, biyolojide oldukça ilgi çekici ve özel bir mekanizma olan haplodiploidi sistemi ile gerçekleşir. Bu sistem, diğer birçok canlıdan farklıdır ve cinsiyetin nasıl belirlendiği konusunda temel bir anlayış sunar. Şimdi, verilen seçenekleri bu sistemin özelliklerine göre tek tek inceleyelim ve hangisinin yanlış olduğunu bulalım:
- A) Erkek arılar haploittir: Bu ifade doğrudur. Erkek arılar, yani dronlar, döllenmemiş yumurtalardan gelişirler. Bu, onların sadece annelerinden gelen bir kromozom takımına sahip oldukları anlamına gelir. Dolayısıyla, kromozom sayıları 'n' ile ifade edilir ve haploittirler.
- B) Dişi arılar diploittir: Bu ifade de doğrudur. Dişi arılar (kraliçe ve işçi arılar), döllenmiş yumurtalardan gelişirler. Hem annelerinden hem de babalarından birer kromozom takımı alırlar. Bu nedenle, kromozom sayıları '2n' ile ifade edilir ve diploittirler.
- C) Cinsiyet kromozomları ile belirlenir: Bu ifade yanlıştır. Bal arılarında cinsiyet, memelilerdeki X ve Y kromozomları gibi özel cinsiyet kromozomları tarafından belirlenmez. Bal arılarında cinsiyetin temel belirleyicisi, yumurtanın döllenip döllenmemesi ve dolayısıyla bireyin haploid (n) veya diploid (2n) olmasıdır. Ayrıca, cinsiyet belirleyici bir gen olan CSD (complementary sex determiner) geninin farklı allellerinin kombinasyonları da dişi veya erkek gelişimini etkiler, ancak bu durum, özel cinsiyet kromozomlarının varlığı anlamına gelmez. Yani, cinsiyet kromozomları gibi belirgin bir yapı yoktur.
- D) Döllenmemiş yumurtalar erkek bireyleri oluşturur: Bu ifade doğrudur. Bal arısı kraliçesi, yumurtalarını döllenmiş veya döllenmemiş olarak bırakma yeteneğine sahiptir. Döllenmemiş yumurtalar, doğrudan gelişerek erkek arıları (dronları) oluşturur. Bu sürece partenogenez denir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, bal arılarında cinsiyetin özel cinsiyet kromozomları ile belirlendiği ifadesi yanlıştır. Cinsiyet, kromozom takımının sayısı (haploid veya diploid olma durumu) ve genetik faktörlerle belirlenir.
Cevap C seçeneğidir.
