Deniz canlılarının kabuk ve iskeletlerinin birikmesiyle oluşan kireç taşı türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) Traverten
B) Dolomit
C) Organojenik kireç taşı
D> Kalkşist
Deniz canlılarının kabuk ve iskeletlerinin birikmesiyle oluşan kireç taşı türünü bulmak için, öncelikle kireç taşının genel oluşumunu ve seçenekleri inceleyelim.
- Kireç Taşı (Kalker) Nedir? Kireç taşı, ana bileşeni kalsiyum karbonat ($CaCO_3$) olan bir tortul kayaçtır. Dünya üzerindeki kireç taşlarının büyük bir kısmı, denizel ortamlarda canlı kalıntılarının birikmesiyle oluşur.
- Soru Ne İstiyor? Soru, özellikle deniz canlılarının kabuk ve iskeletlerinin birikmesiyle oluşan kireç taşı türünü sormaktadır. Bu, biyolojik kökenli bir oluşum sürecine işaret eder.
- A) Traverten: Traverten, genellikle sıcak su kaynaklarının yeryüzüne çıktığı yerlerde, sudaki kalsiyum karbonatın çökelmesiyle oluşan bir kireç taşı türüdür. Canlı kalıntılarının birikmesiyle değil, kimyasal çökelmeyle oluşur. Bu nedenle doğru cevap değildir.
- B) Dolomit: Dolomit, kalsiyum magnezyum karbonat minerallerinden oluşan bir kayaçtır. Genellikle mevcut kireç taşlarının magnezyumca zengin sularla etkileşimi sonucu (dolomitizasyon) oluşur. Doğrudan deniz canlılarının kabuk ve iskeletlerinin birikmesiyle oluşan bir kireç taşı türü değildir. Bu nedenle doğru cevap değildir.
- C) Organojenik kireç taşı: "Organojenik" kelimesi, "organik kökenli" veya "canlılardan türemiş" anlamına gelir. Deniz canlılarının (midye, istiridye, mercan, foraminifer gibi) kabukları ve iskeletleri, öldükten sonra deniz tabanında birikir. Milyonlarca yıl süren bu birikim ve sıkışma sonucunda organojenik kireç taşları oluşur. Tebeşir, mercan resifleri ve fosilli kireç taşları bu türe örnek verilebilir. Soruda belirtilen oluşum şekliyle birebir örtüşmektedir.
- D) Kalkşist: Kalkşist, kireç taşı veya marn gibi kalsiyum karbonatça zengin tortul kayaçların yüksek sıcaklık ve basınç altında metamorfizmaya uğramasıyla oluşan bir metamorfik kayaçtır. Doğrudan deniz canlılarının birikimiyle oluşan bir tortul kayaç değildir. Bu nedenle doğru cevap değildir.
Bu bilgiler ışığında, deniz canlılarının kabuk ve iskeletlerinin birikmesiyle oluşan kireç taşı türü organojenik kireç taşıdır.
Cevap C seçeneğidir.
