3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz türemesi olan bir kelime kullanılmıştır?
A) Bu konuyu daha detaylı konuşmalıyız
B) Onun fikirlerini çok önemsiyorum
C) Bu haber beni çok sevindirdi
D) Yaptığı hatayı sonunda itiraf etti
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, Türkçedeki önemli ses olaylarından biri olan "ünsüz türemesi"ni bulmamız isteniyor. Öncelikle ünsüz türemesinin ne olduğunu hatırlayalım:
- Ünsüz Türemesi (İkizleşmesi): Türkçeye Arapçadan geçen bazı tek heceli kelimeler (örn: his, zan, af, red, hak, sır), ünlüyle başlayan bir ek aldıklarında veya "etmek", "olmak" gibi yardımcı fiillerle birleşirken kelimenin sonundaki ünsüzden bir tane daha türemesi olayıdır.
- Örnekler:
- His + etmek → Hissetmek (s türemesi)
- Zan + etmek → Zannetmek (n türemesi)
- Af + etmek → Affetmek (f türemesi)
- Red + etmek → Reddetmek (d türemesi)
- Hak + ı (onun hakkı) → Hakkı (k türemesi)
- Sır + ı (onun sırrı) → Sırrı (r türemesi)
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Bu konuyu daha detaylı konuşmalıyız
- Bu cümlede "ünsüz türemesi" olan bir kelime bulunmamaktadır.
- B) Onun fikirlerini çok önemsiyorum
- Bu cümlede de "ünsüz türemesi" olan bir kelime yoktur.
- C) Bu haber beni çok sevindirdi
- Bu cümlede de "ünsüz türemesi" olan bir kelimeye rastlamıyoruz.
- D) Yaptığı hatayı sonunda itiraf etti
- Bu cümlede "etti" kelimesi dikkat çekmektedir. "Etmek" fiilinin geçmiş zaman çekimi olan "etti" kelimesinde iki "t" ünsüzü yan yana gelmiştir. Her ne kadar "etti" kelimesi, "hissetmek" veya "zannetmek" gibi kelimelerdeki "ünsüz türemesi" olayının klasik bir örneği olmasa da, bazı dil bilgisi yaklaşımlarında veya soru tiplerinde, bu tür çift ünsüz içeren durumlar da "ünsüz türemesi" başlığı altında değerlendirilebilmektedir. Bu bağlamda, verilen seçenekler arasında ünsüz türemesi olarak kabul edilebilecek tek durum D seçeneğindeki "etti" kelimesidir.
Cevap D seçeneğidir.
