de ekinin yazımı (-da, -de) Test 2

? de ekinin yazımı (-da, -de) Test 2 - Ders Notu

Bu ders notu, "de/da" ekinin yazımıyla ilgili temel kuralları anlamanıza yardımcı olacak. Testte karşılaşabileceğiniz bağlaç olan "de/da" ile hal eki olan "-de/-da" arasındaki farkları ve doğru yazım şekillerini bu özette bulacaksınız.

? Bağlaç Olan "de/da"

Bağlaç olan "de/da", cümledeki iki öğeyi veya iki cümleyi birbirine bağlama görevi üstlenir. Genellikle "bile", "dahi", "ayrıca" anlamları katar.

• ? Her zaman kelimeden **ayrı** yazılır. (Örnek: Sen **de** gel.)
• ? Kendisinden önceki kelimenin son sesine göre "de" veya "da" şeklinde yazılır, ancak **kesinlikle "te" veya "ta" olmaz.** (Örnek: Kitap **da** okudu, defter **de** aldı.)
• ? Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmaz, sadece bir miktar daralma veya vurgu kaybı yaşanır. (Örnek: "Ayşe de geldi." -> "Ayşe geldi." anlam bozulmadı.)
• ? Bağlaç olan "de/da" hiçbir zaman bulunma (yer) veya zaman anlamı taşımaz.

? İpucu: Bir kelimeden sonra gelen "de/da"yı cümleden çıkarmayı deneyin. Eğer cümle hala anlamlıysa ve büyük bir bozulma olmuyorsa, o "de/da" büyük ihtimalle bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.

? Ek Olan "-de/-da" (Bulunma Hali Eki)

Bulunma hali eki olan "-de/-da", bir varlığın nerede bulunduğunu veya bir eylemin ne zaman gerçekleştiğini belirtir. Bu ek, kelimeye bitişik yazılır.

• ? Her zaman kelimeye **bitişik** yazılır. (Örnek: Ev**de**yim, okul**da** buluştuk.)
• ? Kendisinden önceki kelimenin son sesine göre "de", "da", "te" veya "ta" şekillerini alabilir. (Sert sessiz harflerden (f, s, t, k, ç, ş, h, p) sonra geldiğinde "-te/-ta" olur.)
• ? Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulur veya cümle anlamsız hale gelir. (Örnek: "Evde oturuyorum." -> "Ev oturuyorum." anlamsız oldu.)
• ? Bulunma (yer) veya zaman anlamı taşır. (Örnek: "Masada duruyor." (yer), "Saat beşte buluşalım." (zaman))

⚠️ Dikkat: Sert sessiz harflerle (f, s, t, k, ç, ş, h, p) biten kelimelere geldiğinde, bulunma hali eki "-de/-da" değil, "-te/-ta" şeklinde yazılır. (Örnek: dolap**ta**, çiçek**te**, ağaç**ta**, kitap**ta**)

? İpucu: Bir kelimeden sonra gelen "de/da"yı cümleden çıkarmayı deneyin. Eğer cümle anlamsız hale geliyorsa veya çok büyük bir anlam değişikliği oluyorsa, o "-de/-da" büyük ihtimalle ektir ve bitişik yazılmalıdır.