3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yönelme (-e) hali eki alan sözcük, cümlede "neye yönelik" olduğunu belirtmektedir?
A) Bu habere çok sevindim.
B) Okula yürüyerek gidiyor.
C) Anneme hediye aldım.
D) Pencereye kadar yürüdü.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, yönelme (-e) hali eki alan bir sözcüğün, cümlede "neye yönelik" olduğunu belirttiği seçeneği bulmamız isteniyor. Yönelme hali eki, bir eylemin veya durumun yönünü, amacını, kime veya neye doğru olduğunu gösterir. Ancak "neye yönelik" ifadesi, genellikle bir duygunun, düşüncenin veya soyut bir eylemin hedefi, konusu veya objesi anlamında kullanılır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Bu habere çok sevindim.
- Burada yönelme eki alan sözcük "habere"dir.
- "Sevinmek" bir duygudur. "Neye sevindim?" diye sorduğumuzda cevabı "bu habere" olur.
- Buradaki "-e" eki, sevinme eyleminin, yani duygunun yöneldiği, hedef aldığı şeyi (haberi) belirtmektedir. Duygumuz doğrudan bu habere yöneliktir. Bu ifade, "neye yönelik" tanımına tam olarak uymaktadır.
- B) Okula yürüyerek gidiyor.
- Burada yönelme eki alan sözcük "okula"dır.
- "Nereye gidiyor?" diye sorduğumuzda cevabı "okula" olur.
- Buradaki "-a" eki, fiziksel bir hareketin (gitme eyleminin) yönünü, varış noktasını belirtir. Bu da bir yönelmedir ancak daha çok somut bir yere doğru hareketi ifade eder.
- C) Anneme hediye aldım.
- Burada yönelme eki alan sözcük "Anneme"dir.
- "Kime hediye aldım?" diye sorduğumuzda cevabı "anneme" olur.
- Buradaki "-e" eki, hediye alma eyleminin kime yapıldığını, yani eylemin alıcısını (hediyenin kime verildiğini) belirtir. Bu da bir yönelmedir ancak bir alıcıya yönelik somut bir eylemi ifade eder.
- D) Pencereye kadar yürüdü.
- Burada yönelme eki alan sözcük "pencereye"dir.
- "Nereye kadar yürüdü?" diye sorduğumuzda cevabı "pencereye kadar" olur.
- Buradaki "-e" eki, yürüme eyleminin ulaştığı son noktayı, yani fiziksel bir hareketin sınırını belirtir. Bu da bir yönelmedir ancak bir yere doğru hareketin bitiş noktasını gösterir.
Yukarıdaki açıklamalara baktığımızda, "neye yönelik" ifadesinin en uygun olduğu seçenek A şıkkıdır. Çünkü "sevinmek" gibi soyut bir duygunun doğrudan bir şeye (habere) yöneldiğini açıkça belirtmektedir.
Cevap A seçeneğidir.
