Yönelme hali nedir (-e) Test 2

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yönelme (-e) hali eki, cümleye "nedenlik" anlamı katmıştır?

A) Bu sınavı kazanmaya çalışıyor.
B) Bu sözlere çok üzüldü.
C) Okula servisle gidiyor.
D) Sabahtan akşama kadar çalıştı.

Yönelme (-e/-a) hali eki, Türkçede bir yere yönelme, bir şeye doğru hareket etme gibi temel anlamlar taşırken, bazen bir durumun sebebini (nedenini) veya amacını da bildirebilir. Bu soruda, ekin "nedenlik" anlamı kattığı cümleyi bulacağız. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Bu sınavı kazanmaya çalışıyor.

  Buradaki "kazanmaya" kelimesinde yer alan "-maya" eki, "kazanmak amacıyla" veya "kazanmak için" anlamı katmıştır. Yani bu bir amaç bildirmektedir. Öğrenci, sınavı kazanma amacı güderek çalışmaktadır.

• B) Bu sözlere çok üzüldü.

  Buradaki "sözlere" kelimesinde yer alan "-e" eki, üzülmenin nedenini açıklamaktadır. Kişi, "bu sözler yüzünden" veya "bu sözler sebebiyle" üzülmüştür. Dolayısıyla bu cümledeki yönelme hali eki, cümleye "nedenlik" anlamı katmıştır.

• C) Okula servisle gidiyor.

  Buradaki "okula" kelimesinde yer alan "-a" eki, gitme eyleminin yönünü belirtmektedir. Yani kişi, "okul yönüne doğru" gitmektedir. Bu, yönelme ekinin temel anlamıdır.

• D) Sabahtan akşama kadar çalıştı.

  Buradaki "akşama" kelimesinde yer alan "-a" eki, çalışmanın zaman sınırını veya sürekliliğini belirtmektedir. "Akşama kadar" ifadesi, çalışmanın ne zamana dek sürdüğünü gösterir. Bu da nedenlik anlamı değildir.

Bu incelemeler sonucunda, yönelme (-e) hali ekinin cümleye "nedenlik" anlamı kattığı seçeneğin B olduğu açıkça görülmektedir.

Cevap B seçeneğidir.