Bir maddenin fiziksel halini belirlemek için aşağıdaki özelliklerden hangisi en güvenilir ölçüttür?
A) Esneklik
B) Özkütle
C) Belirli bir hacim ve şekle sahip olma durumu
D) Elektrik iletkenliği
- Maddeler doğada genellikle üç temel fiziksel halde bulunur: katı, sıvı ve gaz. Bu haller, maddenin taneciklerinin birbirleriyle olan etkileşimleri ve düzenlenme biçimleriyle ilgilidir. Soruda bizden, bu fiziksel halleri belirlemek için en güvenilir ölçütü bulmamız isteniyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Esneklik: Esneklik, bir maddenin dışarıdan uygulanan bir kuvvetle şekil değiştirebilme ve kuvvet kalktığında eski haline dönebilme özelliğidir. Hem katı maddeler (örneğin lastik, yay) esneklik gösterebilirken, bazı katılar (örneğin cam) esnek değildir. Esneklik, maddenin fiziksel halini doğrudan ve güvenilir bir şekilde belirleyen temel bir özellik değildir.
- B) Özkütle: Özkütle (yoğunluk), birim hacimdeki madde miktarıdır. Maddenin fiziksel hali değiştikçe özkütlesi de değişir (genellikle katı hali en yoğun, gaz hali en az yoğundur). Ancak, farklı maddelerin aynı fiziksel haldeyken bile özkütleleri çok farklı olabilir. Ayrıca, bir maddenin özkütlesi sıcaklık ve basınca göre de değişir. Bu nedenle, özkütle tek başına bir maddenin fiziksel halini belirlemek için en güvenilir ölçüt değildir. Örneğin, cıva sıvı haldeyken demirden (katı) daha yoğun olabilir.
- D) Elektrik iletkenliği: Elektrik iletkenliği, bir maddenin elektrik akımını ne kadar iyi ilettiğini gösteren bir özelliktir. Bazı katılar (metaller) elektriği iyi iletirken, bazıları (plastik, cam) iletmez. Bazı sıvılar (tuzlu su) iletirken, bazıları (saf su, yağ) iletmez. Gazlar genellikle yalıtkandır ancak yüksek voltaj altında iletken hale gelebilirler. Görüldüğü gibi, elektrik iletkenliği maddenin fiziksel haliyle doğrudan ve tutarlı bir ilişki göstermez; maddenin türüne ve iç yapısına daha çok bağlıdır.
- C) Belirli bir hacim ve şekle sahip olma durumu: Bu özellik, maddelerin fiziksel hallerini tanımlayan temel ve en güvenilir ölçüttür:
- Katılar: Tanecikleri birbirine çok yakın ve düzenli bir şekilde istiflenmiştir. Bu nedenle hem belirli bir hacme hem de belirli bir şekle sahiptirler. Dışarıdan bir etki olmadıkça şekilleri değişmez.
- Sıvılar: Tanecikleri katılara göre daha serbest hareket eder ancak yine de birbirine yakındır. Bu yüzden belirli bir hacme sahiptirler (sıkıştırılamazlar) ancak belirli bir şekilleri yoktur; bulundukları kabın şeklini alırlar.
- Gazlar: Tanecikleri birbirinden çok uzakta ve düzensiz hareket ederler. Bu nedenle ne belirli bir hacimleri ne de belirli bir şekilleri vardır; bulundukları kabın hacmini ve şeklini tamamen doldururlar.
Bu tanımlar, bir maddenin fiziksel halini ayırt etmek için kullanılan evrensel ve en temel kriterlerdir.
Bu nedenle, bir maddenin fiziksel halini belirlemek için en güvenilir ölçüt, o maddenin belirli bir hacme ve şekle sahip olup olmaması durumudur.
Cevap C seçeneğidir.
