Thorndike'ın "Etki Yasası" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Tatmin edici sonuçlar davranışın tekrarlanma olasılığını artırır
B) Öğrenme sadece tekrarla gerçekleşir
C) Organizma hazır değilse öğrenme gerçekleşmez
D) Davranışlar içgörü yoluyla kazanılır
Merhaba sevgili öğrenciler!
Thorndike'ın öğrenme kuramları, davranışçı yaklaşımın temel taşlarından biridir. Özellikle "Etki Yasası" (Law of Effect), öğrenmenin nasıl gerçekleştiğini anlamamız için çok önemlidir. Şimdi soruyu adım adım inceleyelim:
- Thorndike'ın "Etki Yasası" Nedir?
- Edward Thorndike, kedilerle yaptığı meşhur "problem kutusu" deneyleriyle öğrenme üzerine önemli gözlemler yapmıştır. Bu deneylerde kediler, kutudan çıkmak için çeşitli denemeler yapar ve sonunda doğru davranışı (örneğin bir mandalı çekmek) keşfederler.
- Etki Yasası, bir davranışın ardından gelen sonuçların, o davranışın gelecekte tekrarlanma olasılığını nasıl etkilediğini açıklar.
- Basitçe ifade etmek gerekirse: Eğer bir davranışın ardından "tatmin edici" veya "ödüllendirici" bir sonuç gelirse, o davranışın gelecekte tekrarlanma olasılığı artar ve öğrenilir. Eğer bir davranışın ardından "rahatsız edici" veya "cezalandırıcı" bir sonuç gelirse, o davranışın gelecekte tekrarlanma olasılığı azalır ve zayıflar.
- Seçenekleri İnceleyelim:
- A) Tatmin edici sonuçlar davranışın tekrarlanma olasılığını artırır.
- Bu ifade, Etki Yasası'nın tam tanımıdır. Bir davranışın ardından gelen olumlu bir sonuç (ödül), o davranışın pekişmesine ve daha sık yapılmasına yol açar. Örneğin, bir öğrenci doğru cevabı verdiğinde öğretmeni tarafından övülürse, o öğrencinin gelecekte de doğru cevaplar verme çabası artacaktır. Bu, Etki Yasası'nın temel prensibidir.
- B) Öğrenme sadece tekrarla gerçekleşir.
- Bu ifade, Thorndike'ın "Tekrar Yasası" (Law of Exercise) ile ilgilidir, ancak "sadece" kelimesiyle genelleme yapılması yanlıştır. Tekrar Yasası, bir davranışın ne kadar sık yapıldığıyla ilgiliyken, Etki Yasası davranışın sonucuna odaklanır. Thorndike bile daha sonra tekrarın tek başına yeterli olmadığını, tatmin edici sonuçların da gerekli olduğunu belirtmiştir. Dolayısıyla, Etki Yasası'nın doğrudan tanımı değildir.
- C) Organizma hazır değilse öğrenme gerçekleşmez.
- Bu ifade, Thorndike'ın "Hazırlık Yasası" (Law of Readiness) ile ilgilidir. Hazırlık Yasası, bir organizmanın belirli bir davranışı yapmaya fiziksel ve zihinsel olarak hazır olduğunda, o davranışı yapmanın tatmin edici olduğunu; hazır değilken zorlanmasının ise rahatsız edici olduğunu belirtir. Bu da Etki Yasası'ndan farklı bir yasadır.
- D) Davranışlar içgörü yoluyla kazanılır.
- Bu ifade, Thorndike'ın öğrenme yaklaşımından ziyade, Gestalt psikologlarının (özellikle Köhler'in şempanzelerle yaptığı deneyler) "içgörüsel öğrenme" kavramıyla ilgilidir. İçgörüsel öğrenme, bir problemin çözümünün aniden ve bütünsel bir kavrayışla bulunması anlamına gelirken, Thorndike'ın yaklaşımı deneme-yanılma yoluyla kademeli öğrenmeyi vurgular. Bu nedenle, Etki Yasası ile hiçbir ilgisi yoktur.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı gibi, "Tatmin edici sonuçlar davranışın tekrarlanma olasılığını artırır" ifadesi, Thorndike'ın "Etki Yasası"nın doğrudan ve en doğru tanımıdır.
Cevap A seçeneğidir.
