Koşul eklemi (ise - ⇒) nedir Test 2

7. "Eğer bir canlı insan ise, akıl sahibidir." önermesi veriliyor. Buna göre aşağıdaki çıkarımlardan hangisi geçerli değildir?

A) Ahmet insandır, o halde akıl sahibidir
B) Bu varlık akıl sahibi değildir, o halde insan değildir
C) Bu varlık akıl sahibidir, o halde insandır
D) Bu varlık insan değildir, o halde akıl sahibi olmayabilir

Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruda verilen önermenin mantıksal çıkarımlarını inceleyeceğiz. Mantıkta bir önermeden doğru çıkarımlar yapabilmek çok önemlidir. Hadi adım adım inceleyelim:

Verilen önerme: "Eğer bir canlı insan ise, akıl sahibidir."

Bu önermeyi daha anlaşılır hale getirmek için iki parçaya ayıralım:

• P: "Bir canlı insandır."
• Q: "Bir canlı akıl sahibidir."

O zaman önermemiz "Eğer P ise Q" şeklinde ifade edilebilir. Şimdi seçenekleri bu mantık çerçevesinde değerlendirelim:

• A) Ahmet insandır, o halde akıl sahibidir

  Bu çıkarım, P'nin (Ahmet'in insan olması) doğru olduğunu kabul edip, Q'nun (Ahmet'in akıl sahibi olması) da doğru olduğunu sonucuna varıyor. Mantıkta buna "Modus Ponens" (Onaylama Kuralı) denir. Verilen önerme "Eğer insan ise akıl sahibidir" dediği için, Ahmet insan olduğundan akıl sahibi olması zorunludur. Bu, geçerli bir çıkarımdır.

• B) Bu varlık akıl sahibi değildir, o halde insan değildir

  Bu çıkarım, Q'nun (varlığın akıl sahibi olması) yanlış olduğunu kabul edip, P'nin (varlığın insan olması) de yanlış olduğu sonucuna varıyor. Mantıkta buna "Modus Tollens" (Reddetme Kuralı) denir. Eğer bir varlık akıl sahibi değilse, verilen önermeye göre insan olamaz. Çünkü insan olsaydı, akıl sahibi olmak zorunda kalırdı. Bu, geçerli bir çıkarımdır.

• C) Bu varlık akıl sahibidir, o halde insandır

  Bu çıkarım, Q'nun (varlığın akıl sahibi olması) doğru olduğunu kabul edip, P'nin (varlığın insan olması) de doğru olduğu sonucuna varıyor. Mantıkta buna "Sonucu Onaylama Safsatası" (Fallacy of Affirming the Consequent) denir. Önerme bize sadece "insan ise akıl sahibidir" der. Akıl sahibi olan her varlığın insan olduğunu söylemez. Örneğin, bilim kurgu filmlerindeki uzaylılar veya gelecekteki gelişmiş yapay zekalar akıl sahibi olabilir ama insan değildir. Bu nedenle, bir varlığın akıl sahibi olması, onun mutlaka insan olduğu anlamına gelmez. Bu, geçerli bir çıkarım değildir.

• D) Bu varlık insan değildir, o halde akıl sahibi olmayabilir

  Bu çıkarım, P'nin (varlığın insan olması) yanlış olduğunu kabul edip, Q'nun (varlığın akıl sahibi olması) da yanlış olabileceği sonucuna varıyor. Önerme bize sadece insan olmanın akıl sahibi olmayı gerektirdiğini söyler. İnsan olmayan bir varlığın akıl sahibi olup olmadığı hakkında kesin bir bilgi vermez. İnsan olmayan bir varlık akıl sahibi olabilir (örneğin, varsayımsal bir uzaylı) veya akıl sahibi olmayabilir (örneğin, bir hayvan). Dolayısıyla, "akıl sahibi olmayabilir" ifadesi bir olasılığı belirtir ve bu olasılık verilen önermeyle çelişmez. Bu, geçerli bir çıkarımdır.

Yukarıdaki analizlere göre, C seçeneğindeki çıkarım mantıksal olarak geçerli değildir.

Cevap C seçeneğidir.