Koşul eklemi (ise - ⇒) nedir Test 2

9. Psikolojik bir deneyde "Eğer ödül verilirse, davranış tekrarlanır." kuralı test ediliyor. Davranışın tekrarlanmadığı gözlemlendiğine göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

A) Ödül verilmiştir
B) Ödül verilmemiştir
C) Ceza verilmiştir
D) Davranış unutulmuştur

Bu soru, mantıksal çıkarım yeteneğimizi ölçen, psikoloji alanındaki bir kuralı temel alan güzel bir problem. Adım adım inceleyelim:

• Verilen Kuralı Anlayalım:

  Soruda bize net bir kural verilmiş: "Eğer ödül verilirse, davranış tekrarlanır." Bu, bir koşullu önermedir. Yani, bir şey (ödül verilmesi) gerçekleştiğinde, başka bir şeyin (davranışın tekrarlanması) de gerçekleşeceğini söylüyor.

  Bunu basitleştirmek için şöyle düşünebiliriz:

  P = "Ödül verilmiştir"

  Q = "Davranış tekrarlanır"

  Kuralımız: "Eğer P ise, o zaman Q" şeklinde ifade edilir ve mantıkta $P \rightarrow Q$ olarak gösterilir.

• Gözlemi Değerlendirelim:

  Deneyde gözlemlenen durum ise "Davranışın tekrarlanmadığı"dır. Bu, kuraldaki Q'nun (davranış tekrarlanır) gerçekleşmediği anlamına gelir.

  Yani, $\neg Q$ (Q'nun değili) durumu söz konusudur.

• Mantıksal Çıkarım Yapalım:

  Şimdi elimizde iki bilgi var:

  1. Eğer ödül verilirse, davranış tekrarlanır ($P \rightarrow Q$).

  2. Davranış tekrarlanmadı ($\neg Q$).

  Eğer davranış tekrarlanmış olsaydı (Q), o zaman kurala göre ödül verilmiş olması gerekirdi (P). Ancak davranış tekrarlanmadı ($\neg Q$). Bu durumda, ödülün verilmiş olması (P) mümkün değildir. Çünkü eğer ödül verilmiş olsaydı, kural gereği davranışın tekrarlanması gerekirdi ki bu gözlemimizle çelişir.

  Bu mantık yürütmeye "Modus Tollens" denir ve bize kesinlikle $\neg P$ (ödül verilmemiştir) sonucunu verir.

• Seçenekleri İnceleyelim:
  • A) Ödül verilmiştir: Bu, bizim mantıksal çıkarımımızla çelişir. Eğer ödül verilmiş olsaydı, kurala göre davranışın tekrarlanması gerekirdi. Oysa davranış tekrarlanmadı. Bu nedenle A seçeneği kesinlikle yanlıştır.
  • B) Ödül verilmemiştir: Bu, bizim mantıksal çıkarımımızla tamamen uyumludur ($\neg P$). Davranışın tekrarlanmamasının tek kesin açıklaması, kurala göre ödülün verilmemiş olmasıdır. Bu seçenek kesinlikle doğrudur.
  • C) Ceza verilmiştir: Verilen kural sadece ödül ve davranışın tekrarlanması arasındaki ilişkiyi belirtir. Ceza verilip verilmediği hakkında herhangi bir bilgi içermez ve davranışın tekrarlanmaması durumunda ceza verildiği kesinlikle söylenemez.
  • D) Davranış unutulmuştur: Yine, kural sadece ödül ve davranışın tekrarlanması arasındaki ilişkiye odaklanır. Davranışın unutulup unutulmadığı hakkında bir bilgi vermez ve davranışın tekrarlanmamasının tek kesin nedeni bu değildir. Kurala göre tek kesin neden ödülün verilmemesidir.

Bu analizler sonucunda, verilen kural ve gözlem ışığında kesinlikle doğru olan tek seçenek B'dir.

Cevap B seçeneğidir.