3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ki" eklendiği sözcüğe bitişik yazılmalıdır?
A) O kadar hızlı koştu ki yetişemedim.
B) Yarınki toplantıya mutlaka katılmalısın.
C) Anladım ki sen bu işi sevmiyorsun.
D) Dışarıda ki araba senin mi?
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, Türkçede "ki" ekinin veya bağlacının doğru yazımını bulmamız isteniyor. "Ki"nin yazımı, onun cümledeki görevine göre değişir. İki ana "ki" türü vardır:
- Bağlaç olan "ki": Genellikle iki cümleyi veya cümle değerindeki sözcükleri birbirine bağlar. Her zaman ayrı yazılır. Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmaz veya çok az değişir. (Örnek: "Gördüm ki gelmiş.")
- Ek olan "-ki": Bu, iki farklı görevde karşımıza çıkabilir ve her zaman bitişik yazılır:
- Sıfat yapan "-ki": Bir isme gelerek onu niteleyen bir sıfat türetir. Genellikle yer veya zaman bildirir. (Örnek: "Evdeki hesap", "yarınki toplantı")
- İlgi zamiri olan "-ki": Bir ismin yerini tutar. Genellikle "-nınki", "-nin ki" şeklinde kullanılır. (Örnek: "Benim kalemim kayboldu, seninki nerede?")
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) O kadar hızlı koştu ki yetişemedim.
- Buradaki "ki", iki cümleyi birbirine bağlayan bir bağlaçtır. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz: "O kadar hızlı koştu, yetişemedim." Bu nedenle ayrı yazılması doğrudur.
- B) Yarınki toplantıya mutlaka katılmalısın.
- Buradaki "-ki", "yarın" kelimesine eklenerek "toplantı" kelimesini nitelemiştir ("Hangi toplantı? Yarınki toplantı"). Bu, sıfat yapan "-ki" ekidir ve her zaman bitişik yazılmalıdır. Dolayısıyla "yarınki" şeklinde bitişik yazımı doğrudur.
- C) Anladım ki sen bu işi sevmiyorsun.
- Buradaki "ki", iki cümleyi birbirine bağlayan bir bağlaçtır. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz: "Anladım, sen bu işi sevmiyorsun." Bu nedenle ayrı yazılması doğrudur.
- D) Dışarıda ki araba senin mi?
- Buradaki "ki", aslında "Dışarıdaki" şeklinde sıfat yapan bir ek olmalıydı ("Hangi araba? Dışarıdaki araba"). Sıfat yapan "-ki" eki her zaman bitişik yazılmalıdır. Ancak bu seçenekte ayrı yazıldığı için bir yazım yanlışı yapılmıştır. Soru bizden "ki"nin bitişik yazılması gereken durumu istediği için, bu seçenekteki "ki"nin bitişik yazılması gerektiğini bilsek de, B seçeneği kuralı doğru uygulayan ve net bir örnektir.
Yukarıdaki incelemelere göre, "ki" ekinin bitişik yazılması gereken ve doğru yazılmış olan cümle B seçeneğidir.
Cevap B seçeneğidir.
