9. "Karşı" sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde edat görevinde kullanılmıştır?
A) Karşı daireye yeni kiracı geldi.
B) Ona karşı her zaman dürüst davrandım.
C) Karşı kıyıya yüzmek tehlikeli.
D) Karşı çıkmak yerine çözüm üretelim.
Sevgili öğrenciler, bu soruda "karşı" sözcüğünün hangi cümlede edat (ilgeç) olarak kullanıldığını bulmamız isteniyor. Öncelikle edatın ne olduğunu ve "karşı" sözcüğünün edat olarak nasıl kullanıldığını hatırlayalım:
- Edat (İlgeç): Tek başına anlamı olmayan, kendinden önceki bir kelimeyle (genellikle isim veya zamir) ilgi kurarak cümle içinde anlam kazanan sözcüklerdir. "Karşı" sözcüğü, genellikle "-e karşı" yapısıyla kullanıldığında edat görevi üstlenir ve "yönelme, zıtlık, hakkında" gibi anlamlar katar. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Karşı daireye yeni kiracı geldi. Bu cümlede "karşı" sözcüğü, "daire" ismini nitelemektedir. "Hangi daire?" sorusuna "karşı daire" cevabını verdiği için bu cümlede "karşı" sözcüğü sıfat görevindedir.
- B) Ona karşı her zaman dürüst davrandım. Bu cümlede "karşı" sözcüğü, "-e" hal eki almış "o" zamiriyle birlikte kullanılmıştır ("ona karşı"). Burada "ona yönelik", "onun hakkında" anlamı katmaktadır. Bu kullanım, "karşı" sözcüğünün tipik edat görevidir.
- C) Karşı kıyıya yüzmek tehlikeli. Bu cümlede "karşı" sözcüğü, "kıyı" ismini nitelemektedir. "Hangi kıyı?" sorusuna "karşı kıyı" cevabını verdiği için bu cümlede de "karşı" sözcüğü sıfat görevindedir.
- D) Karşı çıkmak yerine çözüm üretelim. Bu cümlede "karşı çıkmak" birleşik bir fiildir. "Karşı" sözcüğü, fiilin bir parçası olarak kullanılmıştır ve tek başına bir edat görevi üstlenmemiştir.
Bu incelemeler sonucunda, "karşı" sözcüğünün edat olarak kullanıldığı cümlenin B seçeneği olduğu açıkça görülmektedir. Unutmayın, edatlar genellikle kendilerinden önceki kelimelerle bir öbek oluşturur ve cümleye farklı anlamlar katar.
Cevap B seçeneğidir.
