Deyimler ve atasözleri arasındaki fark 4. sınıf Test 2

1. Aşağıdaki ifadelerden hangisi bir deyimdir?

A) Damlaya damlaya göl olur.
B) İğneyle kuyu kazmak
C) Ağaç yaşken eğilir.
D) Sakla samanı, gelir zamanı.

Sevgili öğrenciler, bu soruda doğru cevabı bulabilmek için "deyim" ve "atasözü" arasındaki temel farkı çok iyi anlamamız gerekiyor. Gelin, önce bu iki kavramı kısaca hatırlayalım:

• Deyim: Genellikle gerçek anlamından uzaklaşmış, birden fazla kelimeden oluşan, bir durumu, bir niteliği veya bir eylemi daha etkili anlatmak için kullanılan kalıplaşmış söz öbeğidir. Deyimler, öğüt vermez, yargı bildirmez; sadece bir durumu ifade eder. Örneğin, "etekleri zil çalmak" bir sevinç durumunu anlatır.
• Atasözü: Uzun gözlem ve deneyimler sonucu oluşmuş, öğüt veren, yol gösteren, genel geçer yargılar bildiren kalıplaşmış sözlerdir. Atasözleri, bir yaşam tecrübesini özetler ve genellikle ders çıkarılmasını sağlar. Örneğin, "Sakla samanı, gelir zamanı" tutumlu olmayı öğütler.

Şimdi seçenekleri bu bilgiler ışığında tek tek inceleyelim:

• A) Damlaya damlaya göl olur.

  Bu ifade, küçük birikimlerin zamanla büyük sonuçlar doğuracağını anlatan, tutumlu olmayı öğütleyen bir sözdür. Bir yargı bildirir ve ders verir. Bu nedenle bir atasözüdür.

• B) İğneyle kuyu kazmak

  Bu ifade, çok zor, imkansıza yakın bir işi büyük bir sabır ve çabayla yapmaya çalışmak anlamında kullanılır. Bir durumu, bir çabayı anlatır, öğüt vermez veya bir yargı bildirmez. Gerçek anlamından uzaklaşmıştır (gerçekten iğneyle kuyu kazılmaz). Bu nedenle bir deyimdir.

• C) Ağaç yaşken eğilir.

  Bu ifade, insanların küçük yaşta daha kolay eğitilebileceğini, alışkanlıkların erken yaşta kazandırılması gerektiğini öğütleyen bir sözdür. Bir yargı bildirir ve yol gösterir. Bu nedenle bir atasözüdür.

• D) Sakla samanı, gelir zamanı.

  Bu ifade, işe yaramaz gibi görünen şeylerin bile ileride bir gün lazım olabileceğini, bu yüzden tutumlu olunması gerektiğini öğütleyen bir sözdür. Bir yargı bildirir ve ders verir. Bu nedenle bir atasözüdür.

Yukarıdaki incelemelerden de anlaşıldığı gibi, A, C ve D seçenekleri öğüt veren ve genel geçer yargılar bildiren atasözleridir. Ancak "İğneyle kuyu kazmak" ifadesi, bir durumu betimleyen, öğüt vermeyen, mecazi anlamda kullanılan bir deyimdir.

Cevap B seçeneğidir.