🎓 Fenotip Test 1 - Ders Notu
Bu özet, Fenotip Test 1'de karşılaşabileceğiniz temel biyoloji konularını kapsar. Test, genetik, kalıtım, DNA ve fenotip arasındaki ilişkiyi anlamanızı ölçmeyi hedefler.
📌 Genetik Temeller
Genetik, canlıların kalıtsal özelliklerini ve bu özelliklerin nasıl aktarıldığını inceleyen bilim dalıdır.
- Gen: Kalıtsal özellikleri taşıyan DNA parçasıdır.
- Kromozom: DNA'nın paketlenmiş halidir. İnsanlarda 23 çift kromozom bulunur.
- Aleller: Bir genin farklı versiyonlarıdır. Örneğin, göz rengi geni için mavi ve kahverengi alelleri olabilir.
⚠️ Dikkat: Genler, kromozomlar üzerinde belirli lokuslarda bulunurlar.
📌 Kalıtım Mekanizmaları
Kalıtım, genetik özelliklerin ebeveynlerden yavrulara aktarılmasıdır.
- Dominant Alel: Bir özellik üzerinde etkisini her zaman gösteren aleldir.
- Resesif Alel: Bir özellik üzerinde etkisini sadece homozigot durumda gösteren aleldir.
- Genotip: Bir bireyin genetik yapısıdır (Örn: AA, Aa, aa).
- Fenotip: Bir bireyin gözlemlenebilir özellikleridir (Örn: Mavi göz, uzun boy).
💡 İpucu: Heterozigot (Aa) durumda, dominant alelin özelliği fenotipte görülür.
📌 DNA ve Genetik Kod
DNA (Deoksiribo Nükleik Asit), genetik bilgiyi taşıyan moleküldür.
- DNA, çift sarmallı bir yapıya sahiptir.
- DNA'nın yapısında Adenin (A), Timin (T), Guanin (G) ve Sitozin (C) bazları bulunur.
- A her zaman T ile, G her zaman C ile eşleşir.
- Genetik kod, DNA üzerindeki baz dizisidir ve protein sentezi için talimatlar içerir.
📝 Not: DNA replikasyonu sırasında hatalar meydana gelebilir ve mutasyonlara yol açabilir.
📌 Fenotip ve Çevre Etkileşimi
Fenotip, genotip ve çevresel faktörlerin etkileşimi sonucu ortaya çıkar.
- Aynı genotipe sahip bireyler, farklı çevresel koşullarda farklı fenotiplere sahip olabilirler.
- Beslenme, iklim, yaşam tarzı gibi faktörler fenotipi etkileyebilir.
- Örneğin, genetik olarak uzun boylu olma potansiyeline sahip bir birey, yetersiz beslenme nedeniyle beklenen boya ulaşamayabilir.
⚠️ Dikkat: Fenotip, sadece genetik tarafından değil, aynı zamanda çevresel faktörler tarafından da belirlenir.
📌 Mendel Genetiği
Gregor Mendel, kalıtım prensiplerini ortaya koyan bilim insanıdır.
- Mendel, bezelye bitkileri üzerinde yaptığı deneylerle kalıtımın temel kurallarını belirlemiştir.
- Ayrılma İlkesi: Her karakter için iki alel bulunur ve bunlar gamet oluşumu sırasında ayrılırlar.
- Bağımsız Dağılım İlkesi: Farklı karakterlere ait genler, birbirinden bağımsız olarak dağılırlar.
💡 İpucu: Mendel genetiği, dominant ve resesif aleller arasındaki ilişkileri anlamak için önemlidir.
