Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda bizden etken fiil kullanılan cümleyi bulmamız isteniyor. Öncelikle etken fiilin ne olduğunu hatırlayalım:
- Etken Fiil: Eylemi yapan (gerçek özne) bellidir ve eylemi doğrudan kendisi gerçekleştirir. Yani, cümlede işi yapan kişi veya varlık açıkça ifade edilmiştir ve fiil bu özneye göre çekimlenir. Etken fiillerde fiil köküne genellikle özel bir ek gelmez (edilgen fiillerdeki -n, -l ekleri gibi).
- Edilgen Fiil: Eylemi yapan (gerçek özne) belli değildir veya önemli değildir. Eylemden etkilenen varlık (sözde özne) cümlenin öznesi gibi görünür. Edilgen fiillerde fiil köküne veya gövdesine genellikle "-n" veya "-l" ekleri gelir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Kapı çalındı.
- Buradaki fiil "çalındı"dır. Kapı kendi kendine çalma eylemini yapmaz. Kapıyı çalan başka biridir (birisi tarafından çalındı). Fiil köküne "-ın" eki gelmiştir ("çal-" + "-ın" + "-dı"). Bu bir edilgen fiildir.
- B) Ödevler yapıldı.
- Buradaki fiil "yapıldı"dır. Ödevler kendi kendine yapılmaz. Ödevleri yapan başka biridir (birileri tarafından yapıldı). Fiil köküne "-ıl" eki gelmiştir ("yap-" + "-ıl" + "-dı"). Bu da bir edilgen fiildir.
- C) Çocuk topu attı.
- Buradaki fiil "attı"dır. Topu atan kim? "Çocuk". Çocuk, atma eylemini doğrudan kendisi gerçekleştirmiştir. Fiil köküne herhangi bir edilgenlik eki (-n, -l) gelmemiştir. Özne (çocuk) eylemi yapan konumundadır. Bu bir etken fiildir.
- D) Pencere açıldı.
- Buradaki fiil "açıldı"dır. Pencere kendi kendine açılma eylemini yapmaz (rüzgar veya bir kişi tarafından açıldı). Fiil köküne "-ıl" eki gelmiştir ("aç-" + "-ıl" + "-dı"). Bu da bir edilgen fiildir.
Yukarıdaki incelemelere göre, eylemi yapanın (öznenin) belli olduğu ve eylemi doğrudan kendisinin gerçekleştirdiği cümle C seçeneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
