Hangi cümlede birleşik zamanlı fiil bulunmaktadır?
A) Çocuklar bahçede oynuyor.
B) Annem yemek pişiriyordu.
C) Biz yarın erken kalkacağız.
D) O, dün okula gitmiş.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugünkü dersimizde "birleşik zamanlı fiil" konusunu ele alacağız. Birleşik zamanlı fiiller, Türkçede fiillerin birden fazla zaman veya kip eki alarak oluştuğu yapılardır. Yani bir fiil, hem bir olayın ne zaman gerçekleştiğini hem de o olayın nasıl anlatıldığını (hikaye mi, rivayet mi, şart mı) gösterir.
Birleşik zamanlı fiillerin yapısı genellikle şöyledir:
- Fiil kökü/gövdesi + birinci zaman/kip eki + ek fiil (-idi, -imiş, -ise) + şahıs eki
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve hangi cümlede birleşik zamanlı fiil olduğunu bulalım:
- A) Çocuklar bahçede oynuyor.
- Bu cümledeki fiil "oynuyor" kelimesidir.
- "oyna-" fiil köküne "-yor" (şimdiki zaman eki) gelmiştir.
- Burada sadece bir tane zaman eki (-yor) bulunduğu için bu fiil basit zamanlı bir fiildir.
- B) Annem yemek pişiriyordu.
- Bu cümledeki fiil "pişiriyordu" kelimesidir.
- "pişir-" fiil köküne "-iyor" (şimdiki zaman eki) ve ardından "-idi" (ek fiilin hikayesi) gelmiştir.
- Yani fiil, "şimdiki zamanın hikayesi" şeklinde çekimlenmiştir. İki farklı zaman anlamı taşıdığı için bu fiil birleşik zamanlı bir fiildir.
- C) Biz yarın erken kalkacağız.
- Bu cümledeki fiil "kalkacağız" kelimesidir.
- "kalk-" fiil köküne "-acak" (gelecek zaman eki) ve "-ız" (birinci çoğul şahıs eki) gelmiştir.
- Burada sadece bir tane zaman eki (-acak) bulunduğu için bu fiil basit zamanlı bir fiildir.
- D) O, dün okula gitmiş.
- Bu cümledeki fiil "gitmiş" kelimesidir.
- "git-" fiil köküne "-miş" (duyulan geçmiş zaman eki) gelmiştir.
- Burada sadece bir tane zaman eki (-miş) bulunduğu için bu fiil basit zamanlı bir fiildir.
Gördüğümüz gibi, "pişiriyordu" fiili hem şimdiki zamanı (-iyor) hem de bu şimdiki zamanın geçmişteki bir hikayesini (-idi) anlattığı için birleşik zamanlıdır.
Cevap B seçeneğidir.
