Bu soruda, iki farklı gen için heterozigot (AaBb) bir bireyde, genler arasında krossing over gerçekleşme olasılığı verilmiş ve AB gametinin oluşma olasılığı sorulmuştur. Bu tür soruları çözerken, genlerin bağlı olup olmadığını ve krossing over'ın etkilerini iyi anlamamız gerekir.
- Adım 1: Genlerin Bağlı Olup Olmadığını Anlama
- Soruda krossing over gerçekleşme olasılığının %20 olduğu belirtilmiştir. Krossing over, genellikle aynı kromozom üzerinde bulunan (yani bağlı olan) genler arasında gerçekleşir. Eğer genler bağımsız olsaydı, krossing over olasılığı verilmezdi ve her gamet tipinin oluşma olasılığı %25 olurdu. Bu durumda genlerin bağlı olduğunu anlıyoruz.
- Adım 2: Krossing Over Oranını Yorumlama
- Krossing over olasılığı, aynı zamanda rekombinasyon sıklığı olarak da bilinir. Rekombinasyon sıklığı %20 ise, bu, toplam gametlerin %20'sinin krossing over sonucu oluşan rekombinant gametler olacağı anlamına gelir.
- Adım 3: Parental ve Rekombinant Gametleri Belirleme
- AaBb genotipine sahip bir bireyde, genler bağlı olduğunda, kromozomlar üzerindeki alel dizilimi iki şekilde olabilir: Cis (eşlenik) düzenleme (bir kromozomda AB, diğerinde ab alelleri bulunur) veya Trans (zıt) düzenleme (bir kromozomda Ab, diğerinde aB alelleri bulunur). Soruda bu düzenleme belirtilmediği için, genellikle baskın alellerin bir arada olduğu (AB/ab) cis düzenleme varsayılır. Bu durumda parental (ata) gametler AB ve ab'dir (krossing over olmadan oluşanlar). Rekombinant (melez) gametler ise Ab ve aB'dir (krossing over sonucu oluşan yeni kombinasyonlar).
- Adım 4: Gametlerin Oluşma Olasılıklarını Hesaplama
- Rekombinasyon sıklığı %20 olduğuna göre, toplam gametlerin %20'si rekombinant gametlerdir. İki farklı rekombinant gamet tipi (Ab ve aB) olduğu için, her birinin oluşma olasılığı $P(\text{rekombinant gamet}) = \frac{\text{Rekombinasyon Sıklığı}}{2} = \frac{20\%}{2} = 10\%$ olur. Yani, $P(Ab) = 10\%$ ve $P(aB) = 10\%$.
- Geriye kalan gametler parental gametlerdir. Parental gametlerin toplam olasılığı $P(\text{parental gametler}) = 100\% - \text{Rekombinasyon Sıklığı} = 100\% - 20\% = 80\%$ olur. İki farklı parental gamet tipi (AB ve ab) olduğu için, her birinin oluşma olasılığı $P(\text{parental gamet}) = \frac{\text{Parental Gametlerin Toplam Olasılığı}}{2} = \frac{80\%}{2} = 40\%$ olur. Yani, $P(AB) = 40\%$ ve $P(ab) = 40\%$.
- Adım 5: Sonucu Belirleme
- Bireyin AB gamet oluşturma olasılığı, yukarıdaki hesaplamalara göre %40'tır.
Cevap B seçeneğidir.
