Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) doğru kullanılmıştır?
A) At; et, ot yer.
B) Elma; armut, üzüm meyvedir.
C) Oraya gittim; fakat kimseyi bulamadım.
D) Kitap; defter, kalem aldım.
E) Ankara; İstanbul, İzmir büyük şehirlerdir.
Noktalı virgülün (;) doğru kullanımını anlamak için öncelikle nerelerde kullanıldığına bir göz atalım:
- 1. Bağımsız Cümleleri Ayırma: Anlamca ilişkili ancak yapıca bağımsız cümleleri ayırmak için kullanılır. Bu cümleler genellikle "ama", "fakat", "lakin", "ancak", "çünkü", "bununla birlikte", "dolayısıyla" gibi bağlaçlarla bağlanır.
- 2. Tür veya Grupları Ayırma: Virgülle ayrılmış tür veya grupları birbirinden ayırmak için kullanılır. Özellikle sıralamada karışıklığı önlemek amacıyla tercih edilir.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) At; et, ot yer. Burada noktalı virgülün kullanımı doğru değildir. "At" kelimesinden sonra virgül gelmeliydi, çünkü "et" ve "ot" aynı türden (atın yediği şeyler) kelimelerdir.
- B) Elma; armut, üzüm meyvedir. Bu seçenekte de noktalı virgül hatalı kullanılmıştır. "Elma", "armut" ve "üzüm" aynı kategorideki meyvelerdir ve virgülle ayrılmaları gerekirdi. Cümlenin sonuna da "meyvelerdir" şeklinde çoğul eklenmesi daha uygun olurdu.
- C) Oraya gittim; fakat kimseyi bulamadım. İşte doğru kullanım! İki bağımsız cümle "fakat" bağlacı ile bağlanmış ve bu durumda noktalı virgül kullanılması uygundur. İlk cümle "Oraya gittim", ikinci cümle "fakat kimseyi bulamadım".
- D) Kitap; defter, kalem aldım. Burada da noktalı virgül yanlış kullanılmıştır. "Kitap", "defter" ve "kalem" aynı türden (alınan eşyalar) kelimelerdir ve virgülle ayrılmaları gerekirdi.
- E) Ankara; İstanbul, İzmir büyük şehirlerdir. Bu seçenekte de noktalı virgül hatalı. "Ankara", "İstanbul" ve "İzmir" aynı kategorideki şehirlerdir ve virgülle ayrılmaları daha uygun olurdu. Cümlenin sonuna da "büyük şehirlerdir" yerine "büyük şehirlerdirler" şeklinde çoğul eklenmesi daha uygun olurdu.
Doğru kullanımın C seçeneğinde olduğunu görüyoruz.
Cevap C seçeneğidir.
