İsim tamlamaları KPSS Test 1

🎓 İsim Tamlamaları KPSS Test 1 - Ders Notu

Bu ders notu, KPSS'de çıkan isim tamlamaları sorularını çözmenize yardımcı olacak temel bilgileri içerir. Tamlamanın ne olduğunu, çeşitlerini ve sıkça yapılan hataları öğreneceksiniz.

📌 İsim Tamlaması Nedir?

İki veya daha fazla ismin bir araya gelerek oluşturduğu söz öbeğidir. Birinci isim tamlayan (ilgi eki alır), ikinci isim ise tamlanan (iyelik eki alır) olarak adlandırılır.

• Örnek: "Okulun bahçesi" tamlamasında "okulun" tamlayan, "bahçesi" ise tamlanandır.

⚠️ Dikkat: Her isim öbeği isim tamlaması değildir. Sıfat tamlamaları ile karıştırmamaya özen gösterin.

📌 Tamlayan ve Tamlanan Ekleri

Tamlayan eki "-ın, -in, -un, -ün" (ilgi eki), tamlanan eki ise "-ı, -i, -u, -ü" veya "-sı, -si, -su, -sü" (iyelik eki) şeklindedir.

• Örnek: "Kapının kolu" tamlamasında "-ın" tamlayan eki, "-u" tamlanan ekidir.

📌 İsim Tamlaması Çeşitleri

İsim tamlamaları belirtili, belirtisiz, zincirleme ve takısız olmak üzere dörde ayrılır.

📌 Belirtili İsim Tamlaması

Hem tamlayanın hem de tamlananın ek aldığı tamlamadır.

• Örnek: "Öğrencinin kitabı", "Güneşin ışığı"

💡 İpucu: Belirtili isim tamlamalarında tamlayan ve tamlanan yer değiştirebilir. Buna "devrik tamlama" denir. "Işığı güneşin" gibi.

📌 Belirtisiz İsim Tamlaması

Sadece tamlananın ek aldığı, tamlayanın ek almadığı tamlamadır.

• Örnek: "Türk kahvesi", "Elma ağacı"

⚠️ Dikkat: Belirtisiz isim tamlamaları genellikle neyden yapıldığını veya neye ait olduğunu belirtir.

📌 Zincirleme İsim Tamlaması

İkiden fazla ismin birbirine bağlanarak oluşturduğu tamlamadır. İç içe geçmiş tamlamalar bulunur.

• Örnek: "Okul bahçesinin duvarı", "Deniz suyunun rengi"

📌 Takısız İsim Tamlaması

Tamlayan ve tamlananın ek almadığı tamlamadır. Genellikle neyden yapıldığını veya neye benzediğini belirtir.

• Örnek: "Demir kapı", "Taş duvar"

💡 İpucu: Takısız isim tamlamalarında tamlayan, tamlananın ham maddesini veya neye benzediğini gösterir.

📌 İsim Tamlamalarında Tamlayan ve Tamlananın Yer Değiştirmesi

Belirtili isim tamlamalarında tamlayan ve tamlanan yer değiştirebilir. Bu durum anlatım bozukluğuna yol açmaz.

• Örnek: "Sokağın lambası" yerine "Lambası sokağın" denilebilir.

📌 Tamlayan ve Tamlananın Ortak Kullanılması

Bir tamlayanın birden fazla tamlananı veya bir tamlananın birden fazla tamlayanı olabilir.

• Örnek: "Öğretmenin kalemi ve defteri" (bir tamlayan, iki tamlanan)
• Örnek: "Odanın kapısı ve penceresi" (bir tamlayan, iki tamlanan)

📌 İsim Tamlamalarında Anlam Kayması

Bazı isim tamlamaları zamanla kalıplaşarak farklı anlamlar kazanabilir.

• Örnek: "Ağız kavgası" (sözlü tartışma), "Baş ağrısı" (bir rahatsızlık)