Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belirtili isim tamlaması vardır?
A) Öğretmenin sözleri etkileyiciydi.
B) Kitap okumak güzeldir.
C) Yemek yedikten sonra uyudu.
D) Koşarak geldi.
E) Müzik dinlemeyi sever.
Sevgili öğrenciler, bu soruda "belirtili isim tamlaması" kavramını anlamamız ve cümlelerde bulmamız isteniyor. Öncelikle belirtili isim tamlamasının ne olduğunu hatırlayalım:
- Belirtili İsim Tamlaması: İki isimden oluşan ve her iki ismin de ek aldığı tamlamalardır. Birinci isme "tamlayan", ikinci isme "tamlanan" denir.
- Tamlayan (sahip olan): "-ın, -in, -un, -ün" veya ünlüyle bitiyorsa "-nın, -nin, -nun, -nün" eklerini alır (ilgi eki).
- Tamlanan (sahip olunan): "-ı, -i, -u, -ü" veya ünlüyle bitiyorsa "-sı, -si, -su, -sü" eklerini alır (iyelik eki).
- Örnek: "evin kapısı" (ev-in: tamlayan, kapı-sı: tamlanan)
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Öğretmenin sözleri etkileyiciydi.
- Burada "öğretmen" kelimesi "-in" ekini (tamlayan eki) almıştır: "Öğretmen-in".
- "Sözler" kelimesi ise "-i" ekini (tamlanan eki / iyelik eki) almıştır: "Sözler-i".
- Hem tamlayan hem de tamlanan ek aldığı için "öğretmenin sözleri" bir belirtili isim tamlamasıdır.
- B) Kitap okumak güzeldir.
- Bu cümlede "kitap okumak" bir fiilimsi grubudur (isim-fiil). Herhangi bir belirtili isim tamlaması özelliği taşımaz. Tamlayan ve tamlanan ekleri yoktur.
- C) Yemek yedikten sonra uyudu.
- "Yemek yedikten sonra" ifadesi bir zarf tümlecidir. İçinde belirtili isim tamlaması yoktur.
- D) Koşarak geldi.
- "Koşarak" kelimesi bir zarf-fiildir (bağ-fiil). Cümlede belirtili isim tamlaması bulunmamaktadır.
- E) Müzik dinlemeyi sever.
- "Müzik dinlemeyi" ifadesi, "dinleme" isim-fiiline "-yi" belirtme hal ekinin gelmesiyle oluşmuştur. Bu bir belirtili isim tamlaması değildir. Tamlayan ve tamlanan ekleri yoktur.
Yukarıdaki açıklamalara göre, belirtili isim tamlamasının tanımına uyan tek seçenek A seçeneğidir.
Cevap A seçeneğidir.
