Yapısal anlatım bozuklukları nelerdir Test 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'bağlaç yanlış kullanımı' vardır?

A) Hem ders çalıştım hem de dinlendim.
B) Ya sinemaya gideriz ya da evde kalırız.
C) Ne kitap okudum ne de ödev yaptım.
D) Hem annem hem de babam işe gitti.

Sevgili öğrenciler, bu soruda bağlaçların doğru ve yerinde kullanımını anlamamız gerekiyor. Bağlaçlar, cümledeki kelimeler, kelime grupları veya cümleler arasında anlam ilişkisi kuran, onları birbirine bağlayan önemli sözcüklerdir. Özellikle ikili bağlaçların (hem...hem de..., ya...ya da..., ne...ne de...) kendine özgü ve dikkat edilmesi gereken kullanım kuralları vardır.

• A) Hem ders çalıştım hem de dinlendim.

  "Hem...hem de..." bağlacı, iki olumlu durumu veya eylemi birbirine bağlamak için kullanılır. Bu cümlede hem ders çalışma hem de dinlenme eylemi aynı anda gerçekleşmiştir. Bağlaç, iki eylemi doğru bir şekilde birbirine bağlamıştır ve kullanımı doğrudur.

• B) Ya sinemaya gideriz ya da evde kalırız.

  "Ya...ya da..." bağlacı, iki seçenekten birinin tercih edileceğini belirtmek için kullanılır. Bu cümlede sinemaya gitme veya evde kalma seçenekleri sunulmuştur. Bağlaç, iki alternatifi doğru bir şekilde ifade etmiştir ve kullanımı doğrudur.

• C) Ne kitap okudum ne de ödev yaptım.

  "Ne...ne de..." bağlacı, iki olumsuz durumu veya eylemi ifade etmek için kullanılır. Bu bağlacın en temel kuralı, kendisi olumsuzluk anlamı taşıdığı için yüklemin (fiilin) olumlu çekimlenmesidir. Bu cümlede "okudum" ve "yaptım" fiilleri olumlu çekimlenmiştir, bu yönüyle kurala uygun görünmektedir. Ancak, Türkçede "ne...ne" yapısı zaten tam bir olumsuzluk anlamı taşır ve iki eylemin de gerçekleşmediğini belirtmek için yeterlidir ("Ne kitap okudum ne ödev yaptım"). İkinci "ne"den sonra gelen "de" bağlacının eklenmesi, burada bir anlam veya vurgu farkı yaratmaktan ziyade, bağlacın gereksiz veya fazlalık kullanımı olarak kabul edilebilir. Dilbilgisinde sadelik ve gereklilik ilkesi göz önüne alındığında, bu "de" bağlacının kullanımı yanlış veya en azından gereksiz bir tekrardır.

• D) Hem annem hem de babam işe gitti.

  "Hem...hem de..." bağlacı, iki özneyi veya iki durumu birbirine bağlamak için kullanılır. Bu cümlede hem annenin hem de babanın işe gitme eylemi gerçekleşmiştir. Bağlaç, iki özneyi doğru bir şekilde birbirine bağlamıştır ve kullanımı doğrudur.

Yukarıdaki açıklamalara göre, C seçeneğindeki "ne...ne de..." bağlacının kullanımı, "de" edatının gereksizliği ve dilbilgisel fazlalık oluşturması nedeniyle yanlış kullanım olarak değerlendirilmektedir.

Cevap C seçeneğidir.