Ek fiil eksikliği Test 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil eksikliğinden kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır?

A) O, hem çalışkan hem de dürüst bir insandı.
B) Bu şehir hem tarihi hem de doğal güzellikleriyle ünlüydü.
C) O, hem iyi bir öğretmen hem de iyi bir anne.
D) Bu film hem komik hem de duygusaldı.

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bugünkü sorumuz, Türkçede sıkça karşılaşılan ve dikkat gerektiren bir anlatım bozukluğu türü olan "ek fiil eksikliği" üzerine. Ek fiil, isim soylu sözcükleri yüklem yapan veya basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı yapan önemli bir dil bilgisi ögesidir. Ek fiilin eksikliği, özellikle sıralı veya bağlı cümlelerde, cümlenin anlamını bozabilir veya cümleyi eksik bırakabilir.

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) O, hem çalışkan hem de dürüst bir insandı.

  Bu cümlede "çalışkan bir insandı" ve "dürüst bir insandı" ifadeleri, "-dı" ek fiili sayesinde yüklem olmuştur. Ek fiil her iki ifade için de ortak kullanılmıştır ve herhangi bir eksiklik yoktur. Cümle doğru kurulmuştur.

• B) Bu şehir hem tarihi hem de doğal güzellikleriyle ünlüydü.

  Burada da "tarihi güzellikleriyle ünlüydü" ve "doğal güzellikleriyle ünlüydü" ifadeleri, "-ydü" ek fiiliyle yüklem olmuştur. Ek fiil iki ifade için de ortaktır ve cümlede bir anlatım bozukluğu bulunmamaktadır.

• C) O, hem iyi bir öğretmen hem de iyi bir anne.

  İşte sorunlu seçeneğimiz! Bu cümlede "iyi bir öğretmen" ve "iyi bir anne" ifadeleri birer isim tamlamasıdır. Bu isim tamlamalarının yüklem olabilmesi için mutlaka bir ek fiile (örneğin, şimdiki zaman için "-dir" veya geçmiş zaman için "-ydi") ihtiyaçları vardır. Cümle bu haliyle yüklemsiz kalmış, yani tamamlanmamıştır. Doğru şekli "O, hem iyi bir öğretmendir hem de iyi bir annedir." veya "O, hem iyi bir öğretmen hem de iyi bir annedir." ya da geçmiş zamana göre "O, hem iyi bir öğretmendi hem de iyi bir anneydi." olmalıdır. Ek fiil eksikliği, cümlenin anlatımını bozan temel nedendir.

• D) Bu film hem komik hem de duygusaldı.

  Bu cümlede "komik" ve "duygusal" kelimeleri sıfattır. "Duygusaldı" kelimesindeki "-dı" ek fiili, "komik" kelimesi için de geçerli sayılabilir. Yani "Bu film hem komikti hem de duygusaldı" şeklinde bir anlam oluşur. Türkçede bu tür paralel yapılarda, aynı ek fiil kullanılabiliyorsa ilk ögeden ek fiilin düşürülmesi anlatım bozukluğuna yol açmaz. Bu cümle dil bilgisi açısından doğrudur.

Sonuç olarak, C seçeneğindeki cümlede isim soylu sözcüklerin yüklem olmasını sağlayan ek fiil eksik bırakılmıştır, bu da bir anlatım bozukluğuna neden olmuştur.

Cevap C seçeneğidir.