Hangi cümlede ek fiil eksikliği vardır?
A) O, hem güzel hem de akıllı bir kızdı.
B) Bu araba hem hızlı hem de konforluydu.
C) O, hem iyi bir öğretmen hem de iyi bir anne.
D) Bu film hem komik hem de duygusaldı.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugünkü sorumuz, Türkçenin önemli konularından biri olan "ek fiil" konusundaki bilginizi ölçüyor. Ek fiil, isim soylu kelimeleri yüklem yapmaya veya basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı yapmaya yarayan özel bir fiildir. Bizim bu soruda odaklanacağımız nokta, isim soylu kelimeleri yüklem yapma görevidir. Ek fiilin çekimleri genellikle "-imek" fiilinin çekimlenmiş halleri olan "-idi", "-imiş", "-ise" ve geniş zamanda kullanılan "-dir" ekidir (bazen düşebilir).
- Ek Fiilin Görevi: Bir isim veya isim soylu kelimeyi cümlenin yüklemi yapmak.
- Ek Fiilin Çekimleri:
- Görülen Geçmiş Zaman: -idi (geldiydi, güzeldi)
- Duyulan Geçmiş Zaman: -imiş (gelmişmiş, güzelmiş)
- Şart Kipi: -ise (geldiyse, güzelse)
- Geniş Zaman: -dir (gelir, güzeldir - genellikle düşebilir)
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) O, hem güzel hem de akıllı bir kızdı.
- Bu cümlede "güzel" ve "akıllı" kelimeleri isim soylu kelimelerdir. Bunlara eklenen "-dı" (idi) eki, ek fiilin görülen geçmiş zaman çekimidir. "Güzel bir kız idi", "akıllı bir kız idi" anlamını taşır. Dolayısıyla ek fiil kullanılmıştır.
- B) Bu araba hem hızlı hem de konforluydu.
- Burada "hızlı" ve "konforlu" kelimeleri isim soylu kelimelerdir. Bunlara eklenen "-ydu" (idi) eki, ek fiilin görülen geçmiş zaman çekimidir. "Hızlı idi", "konforlu idi" anlamını taşır. Dolayısıyla ek fiil kullanılmıştır.
- C) O, hem iyi bir öğretmen hem de iyi bir anne.
- Bu cümlede "iyi bir öğretmen" ve "iyi bir anne" isim tamlamalarıdır. Cümle, bu kişinin şu anki durumunu bildirmektedir (geniş zaman). Normalde bu tür cümlelerde ek fiilin geniş zaman çekimi olan "-dir" eki kullanılır: "iyi bir öğretmendir", "iyi bir annedir". Ancak Türkçede ek fiilin geniş zaman çekimi olan "-dir" eki, özellikle günlük konuşmada ve bazen yazıda düşürülebilir. Soru "ek fiil eksikliği"ni sorduğu için, burada ek fiilin (-dir) düşürülmüş olması bir eksiklik olarak kabul edilir. Yani, ek fiil burada yoktur veya eksiktir.
- D) Bu film hem komik hem de duygusaldı.
- Burada "komik" ve "duygusal" kelimeleri isim soylu kelimelerdir. Bunlara eklenen "-dı" (idi) eki, ek fiilin görülen geçmiş zaman çekimidir. "Komik idi", "duygusal idi" anlamını taşır. Dolayısıyla ek fiil kullanılmıştır.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, C seçeneğindeki cümlede ek fiilin geniş zaman çekimi olan "-dir" ekinin düşürülmüş olduğunu, yani ek fiil eksikliği bulunduğunu görüyoruz.
Cevap C seçeneğidir.
