🎓 Fiilimsiler 8. sınıf test Test 1 - Ders Notu
Bu ders notu, 8. sınıf Fiilimsiler testindeki temel konuları kapsar. Fiilimsilerin ne olduğunu, isim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiil türlerini kolayca anlamana yardımcı olacak.
📌 Fiilimsiler (Eylemsiler) Nedir?
Fiilimsiler, fiillerden türeyen ancak bir fiil gibi çekimlenmeyip cümlede isim, sıfat veya zarf görevi üstlenen kelimelerdir. Kısacası, fiil özelliklerini yitirip başka bir görev alan sözcüklerdir.
- 📝 Fiillerden belirli eklerle türetilirler.
- ⚠️ Bir fiil gibi zaman ve şahıs eki almazlar.
- 💡 Olumsuzluk eki (-ma, -me) alabilirler.
- Cümlede fiil gibi yüklem olamazlar (istisnai durumlar hariç).
📌 İsim-Fiiller (Mastar)
Fiil kök veya gövdelerine gelerek onları cümlede isim gibi kullanmamızı sağlayan eklerdir. Bir eylemin adı gibidirler.
- Ekleri: -ma, -ış, -mak (Aklında "Ma-y-ış-mak" olarak tutabilirsin.)
- Örnekler:
- Gelmesini sabırsızlıkla bekliyorum. (Eylemin adı)
- Bu bakış hepimizi etkiledi. (Eylemin adı)
- Kitap okumak en sevdiğim hobidir. (Eylemin adı)
⚠️ Dikkat: Bazı isim-fiiller zamanla kalıplaşarak bir varlığın veya kavramın adı haline gelir ve fiilimsi özelliğini kaybeder. Bunlara "kalıcı isim" denir.
- Örnek:
- Dondurma yemek güzeldir. (yemek: isim-fiil)
- Buzdolabında soğuk bir dondurma var. (dondurma: kalıcı isim, artık bir yiyecek adı)
- Danışma katı nerede? (danışma: kalıcı isim)
📌 Sıfat-Fiiller (Ortaç)
Fiil kök veya gövdelerine gelerek onları cümlede sıfat gibi kullanmamızı sağlayan eklerdir. Bir ismi niteleyerek veya belirterek kullanılırlar.
- Ekleri: -an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş (Aklında "Anası mezar dikecekmiş" olarak tutabilirsin.)
- Örnekler:
- Koşan çocuk düştü. (Hangi çocuk? Koşan çocuk – sıfat)
- Gezilesi yerler var burada. (Nasıl yerler? Gezilesi yerler – sıfat)
- Bitmez tükenmez işleri vardı. (Nasıl işler? Bitmez işler – sıfat)
- Pişmiş aş, soğuk yenmez. (Nasıl aş? Pişmiş aş – sıfat)
💡 İpucu: Sıfat-fiillerin nitelediği isim düşerse, sıfat-fiil tek başına isimleşir. Buna "adlaşmış sıfat-fiil" denir.
- Örnek:
- Gelen misafirleri karşıladık. (Gelen: sıfat-fiil)
- Gelenleri karşıladık. (Gelenler: adlaşmış sıfat-fiil, "gelen insanlar" yerine kullanılmış)
📌 Zarf-Fiiller (Bağ-Fiil / Ulaç)
Fiil kök veya gövdelerine gelerek onları cümlede zarf gibi kullanmamızı sağlayan eklerdir. Fiilin ne zaman, nasıl, ne şekilde yapıldığını bildirirler.
- Ekleri: -ken, -alı, -esiye, -madan, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -r...-mez, -a...-a, -casına, -maksızın, -dığında gibi çok sayıda eki vardır.
- Örnekler:
- Ders çalışırken uyuyakalmışım. (Ne zaman? Çalışırken – zarf)
- Evden çıkar çıkmaz yağmur başladı. (Ne zaman? Çıkar çıkmaz – zarf)
- Gülerek konuşuyordu. (Nasıl? Gülerek – zarf)
- Hızlı hızlı yürüyerek eve gitti. (Nasıl? Yürüyerek – zarf)
- Hiç durmaksızın çalıştı. (Nasıl? Durmaksızın – zarf)
💡 İpucu: Zarf-fiiller genellikle cümlede fiile sorulan "Nasıl?" veya "Ne zaman?" sorularına cevap verir.
- Gülerek anlattı. (Nasıl anlattı? Gülerek.)
- Eve gelince haber ver. (Ne zaman haber ver? Gelince.)
