Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden "Dünya edebiyatı" tamlamasıyla aynı yapıya sahip olan tamlamayı bulmamız isteniyor. Öncelikle tamlamaların ne olduğunu ve türlerini hatırlayalım.
Türkçede isimler ve sıfatlar bir araya gelerek çeşitli tamlamalar oluşturur. Bu tamlamalar genellikle iki ana başlık altında incelenir: İsim Tamlamaları ve Sıfat Tamlamaları.
- İsim Tamlamaları: En az iki ismin bir araya gelerek oluşturduğu söz öbekleridir. Kendi içinde belirtili, belirtisiz, zincirleme ve takısız isim tamlaması olarak dörde ayrılır.
- Sıfat Tamlamaları: Bir sıfatın bir ismi nitelemesi veya belirtmesiyle oluşan söz öbekleridir.
Şimdi sorudaki "Dünya edebiyatı" tamlamasını inceleyelim:
- "Dünya" kelimesi tamlayan (ilk kelime).
- "Edebiyatı" kelimesi tamlanan (ikinci kelime).
- Tamlayan olan "Dünya" kelimesi herhangi bir ek almamıştır.
- Tamlanan olan "Edebiyatı" kelimesi ise "-ı" iyelik ekini almıştır.
- Bu yapı, belirtisiz isim tamlamasının özelliğidir. Belirtisiz isim tamlamalarında tamlayan ek almazken, tamlanan mutlaka iyelik eki alır. Tamlayan, tamlananın neye ait olduğunu değil, ne tür bir şey olduğunu belirtir. Örneğin, "Dünya edebiyatı" derken "dünyaya ait edebiyat"tan çok "dünya türünde bir edebiyat" anlamı vardır.
Şimdi seçenekleri inceleyelim ve hangi tamlama türüne ait olduklarını bulalım:
- A) Şehrin sokakları: "Şehrin" tamlayan eki (-in) almıştır, "sokakları" tamlanan eki (-ı) almıştır. Bu bir belirtili isim tamlamasıdır.
- B) Kitabın sayfaları: "Kitabın" tamlayan eki (-ın) almıştır, "sayfaları" tamlanan eki (-ı) almıştır. Bu da bir belirtili isim tamlamasıdır.
- C) Türk müziği: "Türk" tamlayan ek almamıştır, "müziği" tamlanan eki (-i) almıştır. Bu yapı, "Dünya edebiyatı" tamlamasıyla aynıdır. Yani bu bir belirtisiz isim tamlamasıdır. "Türk" kelimesi burada "müzik" kelimesinin ne tür bir müzik olduğunu belirtir.
- D) Öğretmenin kalemi: "Öğretmenin" tamlayan eki (-in) almıştır, "kalemi" tamlanan eki (-i) almıştır. Bu da bir belirtili isim tamlamasıdır.
Görüldüğü gibi, "Dünya edebiyatı" tamlaması belirtisiz isim tamlamasıdır ve C seçeneğindeki "Türk müziği" tamlaması da aynı yapıya sahiptir.
Cevap C seçeneğidir.
