Bu soruyu çözmek için, öncelikle iç kuvvetler ve dış kuvvetler kavramlarını ve bunların oluşturduğu yer şekillerini iyi anlamamız gerekiyor.
- İç Kuvvetler: Kaynağını yerin derinliklerinden alan ve yeryüzünü oluşturan, yükselten, kıran, büken yapıcı kuvvetlerdir. Başlıcaları orojenez (dağ oluşumu), epirojenez (kıta oluşumu), volkanizma ve depremlerdir.
- Dış Kuvvetler: Kaynağını Güneş'ten alan ve yeryüzünü aşındıran, taşıyan ve biriktiren yıkıcı kuvvetlerdir. Başlıcaları akarsular, rüzgarlar, buzullar, dalgalar ve yeraltı sularıdır.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Delta ovası: Akarsuların taşıdığı alüvyonları denize veya göle döküldüğü yerde biriktirmesiyle oluşan ovalardır. Bu oluşum, akarsu (bir dış kuvvet) faaliyeti sonucudur.
- B) Moren set gölleri: Buzulların taşıdığı materyalleri (morenleri) biriktirerek bir vadinin önünü kapatmasıyla oluşan göllerdir. Bu oluşum, buzullar (bir dış kuvvet) faaliyeti sonucudur.
- C) Fay hatları: Yer kabuğundaki gerilme ve sıkışmalar sonucunda oluşan kırık hatlarıdır. Bu kırıklar boyunca yer kabuğu blokları hareket eder ve depremler meydana gelir. Fay hatlarının oluşumu ve bu hatlar boyunca gerçekleşen hareketler, tektonik hareketler (iç kuvvetler) sonucudur.
- D) Kırgıbayır (Badlands): Kurak ve yarı kurak bölgelerde, bitki örtüsünden yoksun, eğimli arazilerde akarsu ve sel sularının (dış kuvvetler) şiddetli aşındırmasıyla oluşan, derin yarıklarla parçalanmış, engebeli arazilerdir.
- E) Peribacaları: Volkanik tüflerin ve lavların bulunduğu arazilerde, sel suları ve rüzgarların (dış kuvvetler) farklı dirençteki kayaçları aşındırmasıyla oluşan, şapkalı veya şapkasız konik yapılı yer şekilleridir.
Bu incelemeler sonucunda, fay hatlarının doğrudan iç kuvvetlerin (tektonik hareketler, depremler) etkisiyle oluştuğu açıkça görülmektedir.
Cevap C seçeneğidir.
