Piaget'e göre 'özümleme' (assimilation) nedir?
A) Yeni bilgiyi mevcut şemalara uydurma
B) Mevcut şemaları yeni bilgiye göre değiştirme
C) Bilgiyi tamamen reddetme
D) Sadece sosyal etkileşimle öğrenme
Sevgili öğrenciler, Jean Piaget, çocukların dünyayı nasıl anladıklarını ve bilgilerini nasıl yapılandırdıklarını açıklayan önemli bir gelişim psikoloğudur. Onun teorisine göre, çocuklar zihinsel gelişimlerini iki temel süreçle gerçekleştirirler: özümleme (assimilation) ve uyumsama (accommodation). Bu süreçler, çocukların çevreleriyle etkileşim kurarak yeni bilgiler edinmelerini ve mevcut bilgilerini düzenlemelerini sağlar.
Şimdi sorumuzdaki 'özümleme' (assimilation) kavramına daha yakından bakalım:
- Özümleme (Assimilation): Bu süreç, yeni karşılaşılan bir bilgiyi, deneyimi veya nesneyi, bireyin zaten sahip olduğu mevcut zihinsel şemalarına (bilgi yapılarına) dahil etme, yani uydurma eylemidir. Çocuk, yeni bir şeyle karşılaştığında, bunu bildiği bir kategoriye veya anlama biçimine yerleştirmeye çalışır. Mevcut şemalar değişmez, sadece yeni bilgi bu şemalara eklenir.
- Örnek: Bir bebek daha önce sadece emzik emmiş ve 'emme' şeması geliştirmiştir. Bebeğe yeni bir biberon verildiğinde, bebek biberonu da aynı 'emme' şemasına göre emmeye çalışır. Burada, biberonla ilgili yeni deneyim, mevcut 'emme' şemasına özümlenmiştir. Şema değişmemiş, sadece yeni bir nesne bu şemaya dahil edilmiştir.
- Örnek 2: Bir çocuk daha önce sadece evcil kediler görmüş ve 'kedi' şeması oluşturmuştur (dört ayaklı, tüylü, miyavlayan). Parkta ilk kez bir sincap gördüğünde, onu da dört ayaklı ve tüylü olduğu için 'küçük kedi' olarak adlandırabilir. Burada çocuk, sincapla ilgili yeni bilgiyi, mevcut 'kedi' şemasına özümlemiştir.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Yeni bilgiyi mevcut şemalara uydurma: Bu tanım, yukarıda açıkladığımız özümleme sürecini tam olarak ifade etmektedir. Birey, yeni bilgiyi mevcut bilişsel yapılarına entegre eder.
- B) Mevcut şemaları yeni bilgiye göre değiştirme: Bu tanım, özümleme değil, Piaget'in uyumsama (accommodation) kavramını açıklamaktadır. Uyumsamada, mevcut şemalar yeni bilgiye uymadığı için değiştirilir veya yeni şemalar oluşturulur. (Örnekteki çocuk sincabın aslında kedi olmadığını öğrendiğinde, 'sincap' için yeni bir şema oluşturursa bu uyumsama olur.)
- C) Bilgiyi tamamen reddetme: Bu, Piaget'in bilişsel gelişim teorisinde yer alan bir öğrenme süreci değildir. Çocuklar genellikle bilgiyi reddetmek yerine, onu anlamlandırmaya çalışırlar.
- D) Sadece sosyal etkileşimle öğrenme: Sosyal etkileşim öğrenmede önemli bir rol oynasa da, bu tanım Piaget'in özümleme kavramını değil, daha çok Lev Vygotsky gibi diğer teorisyenlerin vurguladığı bir öğrenme biçimini ifade eder. Özümleme, bireyin kendi zihinsel süreçleriyle ilgilidir.
Bu açıklamalar ışığında, Piaget'e göre 'özümleme'nin doğru tanımı A seçeneğidir.
