9. Dirsek ve diz eklemleri menteşe tipi eklemler olup, genellikle tek yönde hareket ederler.
Bu eklemlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Bükülme ve açılma hareketi yaparlar
B) Oynar eklem sınıfına girerler
C) Kemik uçları arasında eklem kıkırdağı bulunur
D) Tam dönme hareketi yapabilirler
Sevgili öğrenciler, bu soruyu doğru bir şekilde çözmek için dirsek ve diz eklemlerinin temel özelliklerini ve eklem tiplerini iyi anlamamız gerekiyor. Soru, menteşe tipi eklemlerle ilgili yanlış olan ifadeyi bulmamızı istiyor.
- Menteşe Tipi Eklemlerin Özellikleri: Dirsek ve diz eklemleri, adından da anlaşılacağı gibi bir kapının menteşesi gibi çalışır. Bu eklemler, genellikle tek bir düzlemde, yani ileri-geri veya yukarı-aşağı gibi tek bir yönde hareket etmeye izin verir.
- A) Bükülme ve açılma hareketi yaparlar: Bu ifade doğrudur. Dirsek eklemi kolumuzu bükmemizi (fleksiyon) ve düzleştirmemizi (ekstansiyon) sağlar. Diz eklemi de bacağımızı bükmemizi ve düzleştirmemizi sağlar. Bu hareketler, menteşe tipi eklemlerin temel fonksiyonlarıdır.
- B) Oynar eklem sınıfına girerler: Bu ifade de doğrudur. Eklemler hareket yeteneklerine göre oynar, yarı oynar ve oynamaz eklemler olarak sınıflandırılır. Dirsek ve diz eklemleri, geniş hareket aralığına sahip oldukları için oynar eklemler (sinovyal eklemler) grubuna dahildir. Menteşe tipi eklemler, oynar eklemlerin bir alt kategorisidir.
- C) Kemik uçları arasında eklem kıkırdağı bulunur: Bu ifade doğrudur. Oynar eklemlerin (dolayısıyla menteşe tipi eklemlerin de) en belirgin özelliklerinden biri, kemiklerin birbirine temas eden yüzeylerinin eklem kıkırdağı (genellikle hiyalin kıkırdak) ile kaplı olmasıdır. Bu kıkırdak, sürtünmeyi azaltır ve eklemlere gelen darbeleri emerek kemiklerin aşınmasını önler.
- D) Tam dönme hareketi yapabilirler: Bu ifade yanlıştır. Menteşe tipi eklemler, adından da anlaşıldığı gibi tek bir eksen etrafında bükülme ve açılma hareketleri yaparlar. Tam dönme hareketi (rotasyon), omuz ve kalça eklemleri gibi küresel (top-yuva) eklemlerin veya boyun omurları arasındaki pivot eklemlerin özelliğidir. Dirsek ve diz eklemleri, yapıları gereği tam dönme hareketine izin vermezler. Diz ekleminde bükülü konumdayken bir miktar içe ve dışa dönme (rotasyon) mümkün olsa da, bu "tam dönme" olarak nitelendirilemez ve eklemin birincil hareketi değildir. Dirsek eklemi ise sadece bükülme ve açılma hareketine izin verir (ön kolun kendi ekseni etrafındaki dönme hareketi, dirsek ekleminin kendisinden değil, ön kol kemikleri arasındaki eklemden kaynaklanır).
Bu bilgiler ışığında, menteşe tipi eklemlerin tam dönme hareketi yapabildiği ifadesi yanlıştır.
Cevap D seçeneğidir.
