KPSS Tarih deneme sınavı Test 2

I. Dünya Savaşı sonrasında imzalanan ve Osmanlı Devleti'nin fiilen sona erdiğini gösteren antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

A) Mondros Ateşkes Antlaşması
B) Sevr Antlaşması
C) Lozan Antlaşması
D) Ankara Antlaşması
E) Gümrü Antlaşması

Sevgili öğrenciler, I. Dünya Savaşı sonrasında Osmanlı Devleti'nin kaderini belirleyen önemli antlaşmaları adım adım inceleyerek sorumuzun doğru cevabını bulalım:

• Soru Kökünü Anlayalım: Soru, I. Dünya Savaşı'nın hemen ardından, Osmanlı Devleti'nin artık eski gücünü ve bağımsızlığını kaybettiğini, yani "fiilen" (gerçekte, uygulamada) sona erdiğini gösteren antlaşmayı soruyor. Bu, devletin hukuken tamamen ortadan kalkmasından önceki durumu ifade eder.
• A) Mondros Ateşkes Antlaşması: Bu antlaşma, I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı Devleti'nin yenilgiyi kabul ettiği ve savaşı bıraktığı belgedir. 30 Ekim 1918'de imzalanmıştır. Mondros Ateşkesi ile İtilaf Devletleri, Osmanlı topraklarında stratejik noktaları işgal etme hakkı elde etmiş, Osmanlı ordusu terhis edilmiş ve donanması teslim alınmıştır. Bu maddeler, Osmanlı Devleti'nin egemenliğini ve savunma gücünü ortadan kaldırarak, devletin "fiilen" sona erdiğini göstermiştir. İşgaller başlamış ve devletin kontrolü büyük ölçüde kaybedilmiştir.
• B) Sevr Antlaşması: Bu antlaşma, I. Dünya Savaşı'nın ardından İtilaf Devletleri ile Osmanlı Hükümeti arasında imzalanması planlanan bir barış antlaşmasıydı. Ancak Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından onaylanmadığı için hukuken hiçbir zaman yürürlüğe girmemiştir. Çok ağır şartlar içeren bu antlaşma, Osmanlı topraklarını parçalamayı hedeflese de, Türk Kurtuluş Savaşı'nın başlamasına neden olmuş ve uygulanmamıştır. Dolayısıyla, Osmanlı'nın "fiilen" sonunu değil, "hukuken" sonunu hedefleyen ancak başarısız olan bir girişimdi.
• C) Lozan Antlaşması: Bu antlaşma, Türk Kurtuluş Savaşı'nın zaferle sonuçlanmasının ardından, Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti ile İtilaf Devletleri arasında imzalanmıştır. 1923 yılında imzalanan Lozan Antlaşması, yeni Türk Devleti'nin uluslararası alanda tanınmasını sağlamış ve bugünkü Türkiye Cumhuriyeti'nin temellerini atmıştır. Bu antlaşma, Osmanlı Devleti'nin hukuken sona erdiğini ve yerine Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulduğunu tescil etmiştir. Ancak bu, "fiilen" sona erme anından çok sonradır.
• D) Ankara Antlaşması: Bu antlaşma, 1921 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti ile Fransa arasında imzalanmıştır. Güney Cephesi'ndeki çatışmaları sona erdirmiş ve Türkiye-Suriye sınırını belirlemiştir. Osmanlı Devleti'nin genel olarak sona ermesiyle ilgili değildir.
• E) Gümrü Antlaşması: Bu antlaşma, 1920 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti ile Ermenistan arasında imzalanmıştır. Doğu Cephesi'ndeki savaşları sona erdirmiş ve Türkiye'nin doğu sınırlarının belirlenmesinde önemli bir adımdır. Osmanlı Devleti'nin genel olarak sona ermesiyle ilgili değildir.
• Sonuç: Mondros Ateşkes Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'ndan çekilmesiyle birlikte, topraklarının işgale açılmasına ve egemenliğini kaybetmesine yol açarak devletin "fiilen" sona erdiğini gösteren ilk ve en önemli adımdır. Diğer antlaşmalar ya daha sonraki hukuki süreçleri ifade eder ya da Osmanlı'nın genel sonuyla doğrudan ilgili değildir.

Cevap A seçeneğidir.