Türkiyede iç ve dış kuvvetler Test 1

Türkiye'de iç kuvvetlerin etkisiyle oluşan aşağıdaki yer şekillerinden hangisi, diğerlerine göre daha yeni bir oluşuma sahiptir?

A) Ağrı Dağı
B) Uludağ
C) Erciyes Dağı
D) Nemrut Dağı

Sevgili öğrenciler, bu soruda Türkiye'de iç kuvvetlerin etkisiyle oluşan yer şekillerinden hangisinin, diğerlerine göre daha yeni bir oluşuma sahip olduğunu bulmamız isteniyor. İç kuvvetler, yer kabuğunun derinliklerinden gelen enerjiyle oluşan ve dağları, volkanları, depremleri meydana getiren güçlerdir. Özellikle volkanik dağlar ve tektonik dağlar bu kuvvetler sonucunda oluşur. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve jeolojik yaşlarını karşılaştıralım:

• A) Ağrı Dağı: Türkiye'nin en yüksek dağı olan Ağrı Dağı, volkanik bir dağdır. Doğu Anadolu'daki genç volkanik dağlar kuşağı içerisinde yer alır. Oluşumu Neojen ve Kuaterner dönemlerine dayanır.
• B) Uludağ: Bursa yakınlarındaki Uludağ, bir masif dağdır. Alp Orojenezi sırasında eski masif kütlelerin yükselmesiyle oluşmuştur. Volkanik bir dağ değildir ve diğer seçeneklerdeki volkanik dağlara göre daha eski bir jeolojik geçmişe sahiptir.
• C) Erciyes Dağı: Kayseri yakınlarındaki Erciyes Dağı da Ağrı Dağı gibi volkanik bir dağdır. İç Anadolu'daki genç volkanik dağlar grubundadır ve oluşumu Neojen-Kuaterner dönemlerine aittir.
• D) Nemrut Dağı: Bitlis sınırları içerisinde yer alan Nemrut Dağı, Türkiye'nin en genç volkanik dağlarından biridir. Özellikle büyük kalderası ve içerisindeki gölü ile dikkat çeker. Son büyük patlamasının ve kaldera oluşumunun Kuaterner döneminde, hatta yakın jeolojik geçmişte (yaklaşık M.Ö. 1400'ler civarı) gerçekleştiği bilinmektedir. Bu özelliği, onu diğer volkanik dağlara göre bile daha yeni bir oluşum yapar.

Yukarıdaki açıklamalara baktığımızda, Ağrı Dağı ve Erciyes Dağı da genç volkanik dağlar olsa da, Nemrut Dağı'nın son volkanik aktivite dönemi ve kaldera oluşumu jeolojik zaman ölçeğinde diğerlerine göre çok daha yakın bir geçmişe denk gelmektedir. Uludağ ise masif bir dağ olup, volkanik dağlardan daha farklı ve genellikle daha eski bir oluşum sürecine sahiptir.

Cevap D seçeneğidir.