Harika bir soru! Davranışlarımızı şekillendiren pekiştireçleri anlamak, öğrenme sürecimizi daha iyi yönetmemize yardımcı olur.
- Öncelikle, pekiştireç nedir, kısaca hatırlayalım: Bir davranışın gelecekte tekrar etme olasılığını artıran her şeye pekiştireç denir. Pekiştireçler, davranışın devamlılığını sağlar.
- Şimdi seçenekleri inceleyelim ve sorudaki durumu bunlarla karşılaştıralım:
- A) Dışsal pekiştireç: Bu tür pekiştireçler, bireyin dışından gelir. Yani, davranışın kendisinden değil, dışarıdan gelen bir ödül veya sonuçtur. Örneğin, bir öğretmenden alınan övgü, iyi bir not, para ödülü, bir hediye veya bir aferin dışsal pekiştireçlerdir. Eğer öğrenci ders çalıştığı için ailesinden "Aferin!" alsaydı, bu dışsal bir pekiştireç olurdu.
- B) İçsel pekiştireç: Bu pekiştireçler, davranışın kendisinden veya davranışın sonucunda bireyin kendi içinde hissettiği duygulardan kaynaklanır. Başarma hissi, tatmin olma, bir şeyi öğrenmenin verdiği keyif, merakın giderilmesi, kendini yeterli hissetme veya kendini iyi hissetme gibi duygular içsel pekiştireçlerdir. Bu pekiştireçler, kişinin kendi iç dünyasında deneyimlediği olumlu duygulardır.
- C) Sosyal pekiştireç: Dışsal pekiştireçlerin bir alt kategorisidir. Başkalarından gelen övgü, ilgi, gülümseme, onaylama, takdir gibi sosyal etkileşimleri içerir.
- D) Nesnel pekiştireç: Bu terim genellikle davranışçı psikolojide doğrudan bir kategori olarak kullanılmaz. Daha çok somut, elle tutulur dışsal ödülleri ifade edebilir, ancak içsel/dışsal ayrımı kadar temel değildir.
- Şimdi sorudaki durumu değerlendirelim: Öğrenci ders çalıştıktan sonra "kendini iyi hissetmekte" ve bu duygu onun ders çalışma davranışını artırmaktadır. Bu "iyi hissetme" durumu, öğrencinin kendi içinde yaşadığı, ders çalışmanın doğrudan bir sonucu olan bir duygudur. Dışarıdan gelen bir ödül, övgü veya not değildir. Tamamen bireyin kendi iç dünyasında deneyimlediği bir tatmin veya hoşnutluk halidir. Bu durum, içsel bir motivasyon ve pekiştireç örneğidir.
Cevap B seçeneğidir.
