Bu ders notu, "Karar yapıları (If - Else)" konusunu temelden alarak, programlamada ve günlük hayatta karşımıza çıkan koşullu durumları nasıl yöneteceğimizi sade bir dille açıklar. Testte başarılı olmak için bu temel kavramları iyi anlamalısın.
Karar yapıları, programların veya algoritmaların belirli koşullara göre farklı işlemler yapmasını sağlayan temel mantık bloklarıdır. Tıpkı günlük hayatta verdiğimiz kararlar gibi, bilgisayarlar da bir durumun doğru olup olmadığına bakarak bir yol seçer.
💡 İpucu: Karar yapıları, bilgisayarın "Eğer bu olursa, şunu yap; yoksa bunu yap." demesini sağlar.
Eğer (If) komutu, en temel karar yapısıdır. Sadece bir koşulun doğru olup olmadığını kontrol eder ve eğer doğruysa belirli bir işlemi gerçekleştirir. Koşul yanlışsa, o işlem atlanır ve program yoluna devam eder.
Eğer (koşul doğru ise):
Yapılacak işlem.
Eğer (Hava yağmurluysa):
Şemsiyeni al.
Bu örnekte, hava yağmurlu değilse şemsiye alınmaz. Program başka bir işlem yapmadan devam eder.
⚠️ Dikkat: Eğer komutu, sadece belirli bir durum gerçekleştiğinde bir şey yapmamız gerektiğinde kullanılır. Başka bir seçenek sunmaz.
Eğer - Değilse (If - Else) komutu, iki farklı durum için iki farklı işlem tanımlamamızı sağlar. Bir koşul doğruysa bir işlem yapılır, yanlışsa ise farklı bir işlem yapılır. Yani her zaman bir şeyler yapılır, asla boş geçilmez.
Eğer (koşul doğru ise):
1. yapılacak işlem.
Değilse:
2. yapılacak işlem.
Eğer (Sınavdan 50 ve üzeri aldıysan):
"Geçtin" yazdır.
Değilse:
"Kaldın" yazdır.
Bu örnekte, notun 50 ve üzeri ise "Geçtin" yazar, değilse (yani 50'den düşükse) "Kaldın" yazar. Her durumda bir mesaj verilir.
💡 İpucu: If-Else yapısında her zaman koşullardan sadece BİRİ gerçekleşir ve ilgili işlem yapılır. İkisi birden asla çalışmaz.
Bazen ikiden fazla seçeneğimiz olabilir. Bu durumda "Eğer - Değilse Eğer - Değilse" yapısını kullanırız. Birden fazla koşulu ardışık olarak kontrol etmemizi sağlar.
Eğer (koşul 1 doğru ise):
1. işlem.
Değilse Eğer (koşul 2 doğru ise):
2. işlem.
Değilse:
3. işlem.
Eğer (Notun 85 ve üzeriyse):
"Pekiyi" yazdır.
Değilse Eğer (Notun 70 ve üzeriyse):
"İyi" yazdır.
Değilse:
"Orta" yazdır.
Bu örnekte, önce 85 ve üzeri mi diye bakılır. Değilse, 70 ve üzeri mi diye bakılır. Hiçbiri değilse "Orta" yazdırılır.
⚠️ Dikkat: Koşullar sırayla kontrol edilir. İlk doğru olan koşulun işlemi yapılır ve diğer koşullar kontrol edilmeden yapıdan çıkılır. Bu yüzden koşulların sırası önemlidir!
Karar yapılarında "koşul" dediğimiz şeyleri oluşturmak için matematiksel karşılaştırma operatörlerini kullanırız. Bu operatörler, iki değeri karşılaştırır ve sonuç olarak "doğru" (True) veya "yanlış" (False) değerini döndürür.
== (Eşittir): İki değer birbirine eşit mi? (Örn: yaş == 18)!= (Eşit Değildir): İki değer birbirinden farklı mı? (Örn: isim != "Ahmet")> (Büyüktür): Bir değer diğerinden büyük mü? (Örn: puan > 80)< (Küçüktür): Bir değer diğerinden küçük mü? (Örn: sıcaklık < 0)>= (Büyük Eşittir): Bir değer diğerinden büyük veya eşit mi? (Örn: kredi >= 500)<= (Küçük Eşittir): Bir değer diğerinden küçük veya eşit mi? (Örn: boy <= 170)📝 Örnek: Eğer (puan >= 50): Geçtin. Burada puan >= 50 bir koşuldur.
Bazen tek bir koşul yerine, birden fazla koşulu aynı anda kontrol etmemiz gerekebilir. Bunun için mantıksal operatörler kullanılır.
Örnek: Eğer (yaş > 18 VE ehliyetin varsa): Araba kullanabilirsin. (Hem 18'den büyük olmalı hem de ehliyeti olmalı)
Örnek: Eğer (hava güneşliyse VEYA sıcaklık 25 derecenin üzerindeyse): Piknik yapabiliriz. (Güneşli olması veya sıcak olması yeterli)
Örnek: Eğer (DEĞİL (yağmur yağıyorsa)): Dışarı çıkabiliriz. (Yağmur yağmıyorsa dışarı çıkabiliriz)
✅ Unutma: Karar yapıları, bilgisayarların ve programların "düşünmesini" sağlayan temel araçlardır. Bol bol örnek çözerek ve günlük hayattan durumları If-Else mantığıyla düşünerek konuyu pekiştirebilirsin!