Gizli özne Test 1

"Sabah erkenden kalkıp okula gittim." cümlesindeki gizli özne hangi şahıstır?

A) 1. tekil şahıs
B) 2. tekil şahıs
C) 3. tekil şahıs
D) 1. çoğul şahıs

Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruda bir cümlenin gizli öznesini bulmayı öğreneceğiz. Adım adım ilerleyelim:

• Özne Nedir?

  Özne, cümlede bildirilen işi, eylemi yapan veya yargının konusu olan varlıktır. Türkçede özne bazen açıkça belirtilirken, bazen de cümlenin içinde yer almaz ama fiilin çekiminden anlaşılır. İşte bu duruma gizli özne denir.

• Cümleyi İnceleyelim:

  Verilen cümle "Sabah erkenden kalkıp okula gittim." cümlesidir.

• Fiili Bulalım:

  Cümledeki eylemi bildiren kelime yani fiil "gittim" kelimesidir. "Kalkıp" kelimesi de bir eylemi ifade etse de, asıl yüklem ve cümlenin ana yargısı "gittim" fiilindedir ve gizli özne bu fiilin çekiminden anlaşılır.

• Fiilin Çekimini Analiz Edelim:

  "Gittim" fiilinin kökü "git-"tir. "-ti" geçmiş zaman ekidir ve "-m" ise şahıs ekidir. Türkçede fiillere gelen şahıs ekleri, eylemi kimin yaptığını gösterir.

• Şahıs Ekini Yorumlayalım:

  "-m" şahıs eki, eylemi yapanın 1. tekil şahıs olduğunu gösterir. Yani "ben" kelimesine karşılık gelir. Örneğin:

  • Ben gittim. (1. tekil şahıs)
  • Sen gittin. (2. tekil şahıs)
  • O gitti. (3. tekil şahıs)
  • Biz gittik. (1. çoğul şahıs)
  • Siz gittiniz. (2. çoğul şahıs)
  • Onlar gittiler. (3. çoğul şahıs)
• Gizli Özneyi Belirleyelim:

  "Gittim" fiilindeki "-m" eki, bu eylemi yapanın "ben" olduğunu açıkça belirtir. Cümlede "ben" kelimesi doğrudan yazılmadığı için, bu bir gizli öznedir ve "ben" kelimesi 1. tekil şahıstır.

Bu adımları takip ettiğimizde, "Sabah erkenden kalkıp okula gittim." cümlesindeki gizli öznenin "ben" olduğunu ve bunun da 1. tekil şahıs olduğunu anlarız.

Cevap A seçeneğidir.