Sevgili öğrenciler, bu soruda gizli özne kavramını ve bir cümlenin gizli öznesinin hangi şahıs olduğunu nasıl bulacağımızı öğreneceğiz. Gizli özne, cümlede açıkça belirtilmeyen ancak yüklemin çekiminden anlaşılan öznedir.
-
Gizli özneyi bulmak için ne yaparız? Cümlenin yüklemini (fiilini) buluruz ve bu yüklemin hangi şahıs ekiyle çekimlendiğine bakarız. Örneğin, "Geldim." cümlesinde yüklem "geldim"dir. "-im" eki 1. tekil şahıs ekidir. Bu durumda gizli özne "ben"dir.
-
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
-
A) Buraya gelip otur. Bu cümlede yüklem "otur" fiilidir. "Otur" fiili emir kipinde çekimlenmiştir ve emir kipi 2. tekil şahıs için özel bir ek almaz. "Kim otursun?" diye sorduğumuzda cevabımız "sen" olur. Dolayısıyla, bu cümlede gizli özne "sen"dir ve 2. tekil şahıstır.
-
B) O, her zaman dürüsttür. Bu cümlede özne açıkça belirtilmiştir: "O". Bu bir gizli özne değil, açık öznedir.
-
C) Biz yarın pikniğe gideceğiz. Bu cümlede özne açıkça belirtilmiştir: "Biz". Bu da bir gizli özne değil, açık öznedir.
-
D) Onu çok özledim. Bu cümlede yüklem "özledim" fiilidir. "-im" eki 1. tekil şahıs ekidir. "Kim özledi?" diye sorduğumuzda cevabımız "ben" olur. Dolayısıyla, bu cümlede gizli özne "ben"dir ve 1. tekil şahıstır.
Yukarıdaki analizlere göre, gizli öznesi 2. tekil şahıs olan cümle A seçeneğidir.
Cevap A seçeneğidir.
