Bir cümlenin gizli öznesini bulmak için öncelikle yüklemi (eylemi) doğru bir şekilde belirlememiz gerekir. Gizli özne, cümlede açıkça yazılmayan ancak yüklemin çekiminden anlaşılan öznedir. Şimdi adım adım inceleyelim:
- Cümleyi İnceleyelim: "Akşam yemeğini hazırladı."
- Yüklemi Bulalım: Bu cümlede yapılan eylem "hazırladı" kelimesidir. Bu kelime, bir işin yapıldığını bildiren fiildir.
- Özne Sorusunu Sorun: Yükleme "Kim?" veya "Ne?" sorularını sorarak özneyi buluruz. "Kim hazırladı?" diye sorduğumuzda, cümlede bu sorunun doğrudan bir cevabı olmadığını görürüz. Bu durum, öznenin gizli olduğunu gösterir.
- Yüklemin Çekimine Dikkat Edin: "Hazırladı" fiili, üçüncü tekil şahıs (o) için çekimlenmiştir. Fiilin sonundaki "-dı" eki, eylemi yapan kişinin "o" olduğunu gösterir.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
A) O: "O hazırladı." şeklinde düşündüğümüzde, fiil çekimiyle tamamen uyumludur. Cümlede "o" kelimesi açıkça yazılmasa da, fiilin çekiminden anlaşıldığı için gizli öznemiz "O"dur.
B) Ben: Eğer özne "ben" olsaydı, fiil "hazırladım" şeklinde çekimlenirdi.
C) Sen: Eğer özne "sen" olsaydı, fiil "hazırladın" şeklinde çekimlenirdi.
D) Biz: Eğer özne "biz" olsaydı, fiil "hazırladık" şeklinde çekimlenirdi.
- Bu durumda, "hazırladı" fiilinin çekimi bize gizli öznenin "O" olduğunu açıkça göstermektedir.
Cevap A seçeneğidir.
