Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugünkü sorumuz, Türkçedeki ses olaylarından biri olan 'ünlü türemesi' ile ilgili. Ünlü türemesi, bir kelimeye ek getirilirken, kelime kökü ile ek arasına fazladan bir ünlü sesin girmesi durumudur. Genellikle tek heceli kelimelere '-cık / -cik / -cuk / -cük' gibi küçültme ekleri getirilirken veya bazı pekiştirmelerde görülür. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
-
A) azıcık: Bu kelimenin kökü 'az'dır. 'Az' kelimesine küçültme eki olan '-cık' getirilmek istendiğinde, normalde 'azcık' olması beklenir. Ancak telaffuz kolaylığı sağlamak amacıyla 'az' ile '-cık' arasına bir 'ı' sesi türemiştir. Yani kelime 'az + ı + cık' şeklinde oluşmuştur. İşte bu 'ı' sesi, ünlü türemesidir.
-
B) biricik: Bu kelimenin kökü 'bir'dir. 'Bir' kelimesine küçültme eki getirilirken, ek '-icik' şeklinde gelir. Buradaki 'i' sesi, ekin kendi yapısında bulunan bir ünlüdür, sonradan türememiştir. Yani 'bir + icik' şeklindedir. Bu nedenle ünlü türemesi yoktur.
-
C) güpegündüz: Bu kelime bir pekiştirme örneğidir. 'Gündüz' kelimesi pekiştirilirken 'güpe' kısmı eklenmiştir. Bu tür pekiştirmelerde (m, p, r, s ünsüzleriyle yapılan pekiştirmeler) kelimenin ilk hecesi alınır, araya bir ünlü ve pekiştirme ünsüzü (genellikle p, m, r, s) getirilir. Buradaki 'e' sesi, pekiştirme kalıbının bir parçasıdır ve 'ünlü türemesi' olarak kabul edilmez.
-
D) öylece: Bu kelime 'o' zamirine '-ylece' ekinin gelmesiyle oluşmuştur. 'O' zamiri '-yle' ekiyle birleşirken 'o-yle' şeklinden 'öyle' şekline dönüşür. Burada bir ünlü düşmesi ve kaynaşma söz konusudur, ünlü türemesi değildir.
-
E) şimdi: Bu kelime, 'şimdiki' kelimesinin zamanla değişerek günümüzdeki halini almasıyla oluşmuştur. Bu, tarihsel bir ses olayıdır ve günümüzdeki 'ünlü türemesi' kuralına örnek teşkil etmez.
Yukarıdaki açıklamalara göre, 'azıcık' kelimesinde 'az' kökü ile '-cık' eki arasına bir 'ı' ünlüsü türemiştir.
Cevap A seçeneğidir.
