A) okul açıldı B) ev yandı C) kitap okundu D) defter alındı E) kalem kırıldı
Ulama, Türkçede bir kelimenin sonundaki sessiz (ünsüz) harfin, kendisinden sonra gelen kelimenin başındaki sesli (ünlü) harfe bağlanarak, sanki tek bir kelimeymiş gibi okunması olayıdır. Bu, konuşmaya akıcılık katar.
Ulama yapılabilmesi için iki temel şart vardır:
Birinci kelime sessiz harf (ünsüz) ile bitmelidir.
İkinci kelime sesli harf (ünlü) ile başlamalıdır.
İki kelime arasında herhangi bir duraklama (nefes alma vb.) olmamalıdır.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
A) okul açıldı
'okul' kelimesi sessiz harf olan 'l' ile bitmektedir.
'açıldı' kelimesi sesli harf olan 'a' ile başlamaktadır.
Bu durumda 'l' ve 'a' harfleri birbirine bağlanarak "oku-la-çıl-dı" şeklinde okunabilir. Yani, ulama yapılabilir.
B) ev yandı
'ev' kelimesi sessiz harf olan 'v' ile bitmektedir.
'yandı' kelimesi sessiz harf olan 'y' ile başlamaktadır.
İkinci kelime sesli harfle başlamadığı için ulama yapılamaz.
C) kitap okundu
'kitap' kelimesi sessiz harf olan 'p' ile bitmektedir.
'okundu' kelimesi sesli harf olan 'o' ile başlamaktadır.
Bu durumda 'p' ve 'o' harfleri birbirine bağlanarak "ki-ta-po-kun-du" şeklinde okunabilir. Yani, ulama yapılabilir.
D) defter alındı
'defter' kelimesi sessiz harf olan 'r' ile bitmektedir.
'alındı' kelimesi sesli harf olan 'a' ile başlamaktadır.
Bu durumda 'r' ve 'a' harfleri birbirine bağlanarak "def-te-ra-lın-dı" şeklinde okunabilir. Yani, ulama yapılabilir.
E) kalem kırıldı
'kalem' kelimesi sessiz harf olan 'm' ile bitmektedir.
'kırıldı' kelimesi sessiz harf olan 'k' ile başlamaktadır.
İkinci kelime sesli harfle başlamadığı için ulama yapılamaz.
Yukarıdaki incelemelere göre A, C ve D seçeneklerinde ulama yapılabilmektedir. Ancak soruda tek bir doğru cevap beklendiği ve 'okul açıldı' ifadesi ulama için çok net ve sıkça kullanılan bir örnek olduğu için bu seçenek öne çıkmaktadır.
