Çözünürlük dengesi 11. sınıf Test 1

Çözünürlük çarpımı sabiti (Kç) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Sadece iyonik bileşikler için geçerlidir
B) Sıcaklık arttıkça her zaman artar
C) Çözeltinin derişimi ile doğru orantılıdır
D) Doymamış çözeltilerde Q > Kç'dir
E) Çözünürlük ile ters orantılıdır

Merhaba sevgili öğrencilerim,

Çözünürlük çarpımı sabiti ($K_ç$) konusu, kimyada denge prensiplerinin önemli bir uygulamasıdır. Bu soruyu adım adım inceleyerek doğru cevabı bulalım:

• A) Sadece iyonik bileşikler için geçerlidir

  Çözünürlük çarpımı sabiti ($K_ç$), suda az çözünen iyonik katıların, çözeltideki iyonları ile kurduğu dengeyi ifade eder. Yani, bir katının suya atıldığında iyonlarına ayrışması ve bu iyonların derişimlerinin çarpımıdır. Kovalent bileşikler suda genellikle moleküler halde çözünürler ve iyonlarına ayrışmazlar. Bu nedenle $K_ç$ kavramı onlar için geçerli değildir. Bu ifade doğrudur.

• B) Sıcaklık arttıkça her zaman artar

  Denge sabitleri (ve dolayısıyla $K_ç$) sıcaklığa bağlıdır. Ancak sıcaklık arttıkça $K_ç$'nin her zaman artacağı doğru değildir. Çözünme olayı endotermik (ısı alan) ise sıcaklık artışı $K_ç$'yi artırır. Ancak çözünme olayı ekzotermik (ısı veren) ise sıcaklık artışı $K_ç$'yi azaltır. Genellikle katıların çözünmesi endotermik olsa da, "her zaman" ifadesi bu seçeneği yanlış yapar.

• C) Çözeltinin derişimi ile doğru orantılıdır

  $K_ç$, belirli bir sıcaklıkta, belirli bir iyonik bileşik için sabit bir değerdir. Bu bir denge sabitidir. Çözeltinin derişimi (yani iyon derişimleri) değiştiğinde, sistem dengeye ulaşmak için tepki verir (çökelme veya daha fazla çözünme), ancak $K_ç$ değeri değişmez. $K_ç$ sadece doymuş çözeltideki iyon derişimlerinin çarpımını ifade eder ve derişimle doğru orantılı değildir; aksine, derişimler $K_ç$ değerini belirler.

• D) Doymamış çözeltilerde $Q > K_ç$'dir

  Burada $Q$, iyon çarpımıdır. Çözeltinin doygunluk durumunu $Q$ ile $K_ç$ karşılaştırarak belirleriz:

  • Eğer $Q < K_ç$ ise, çözelti doymamıştır ve daha fazla katı çözünebilir.
  • Eğer $Q = K_ç$ ise, çözelti doymuştur ve denge halindedir.
  • Eğer $Q > K_ç$ ise, çözelti aşırı doymuştur ve çökelme meydana gelir.

  Bu nedenle, doymamış çözeltilerde $Q < K_ç$ olmalıdır. Bu ifade yanlıştır.

• E) Çözünürlük ile ters orantılıdır

  Çözünürlük ($s$) ile $K_ç$ arasında doğrudan bir ilişki vardır. Örneğin, $AB(k) \rightleftharpoons A^+(suda) + B^-(suda)$ şeklinde çözünen bir bileşik için, çözünürlük $s$ ise, $[A^+] = s$ ve $[B^-] = s$ olur. Bu durumda $K_ç = [A^+][B^-] = s \cdot s = s^2$ olur. Görüldüğü gibi, çözünürlük arttıkça $K_ç$ de artar. Yani doğru orantılıdır, ters orantılı değildir. Bu ifade yanlıştır.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında, doğru olan tek ifade A seçeneğidir.

Cevap A seçeneğidir.