Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, sosyolojide önemli bir kavram olan "dikey hareketlilik" konusunu detaylı olarak inceleyen sosyoloğu bulmamız isteniyor. Gelin, seçenekleri tek tek değerlendirerek doğru cevaba ulaşalım.
- Dikey Hareketlilik Nedir?
Öncelikle, "dikey hareketlilik" kavramını açıklayalım. Dikey hareketlilik, bireylerin veya grupların toplum içindeki sosyal statülerinde yukarıya (yükselme) veya aşağıya (düşme) doğru hareket etmesidir. Örneğin, bir işçinin müdür olması (yukarı doğru hareketlilik) veya bir doktorun işini kaybedip işsiz kalması (aşağı doğru hareketlilik) dikey hareketliliğe örnek verilebilir. Bu kavram, toplumların açıklığı ve bireylere sunduğu fırsatlar hakkında önemli bilgiler verir.
- A) Emile Durkheim:
Emile Durkheim, sosyolojinin kurucularından biridir ve daha çok toplumsal dayanışma, iş bölümü, anomi ve intihar gibi konular üzerine yaptığı çalışmalarla tanınır. Toplumsal yapıyı ve işleyişi incelemiş olsa da, dikey hareketlilik kavramını bu kadar detaylı ve sistematik bir şekilde ele alan kişi o değildir.
- B) Max Weber:
Max Weber de sosyolojinin önemli isimlerinden biridir. Bürokrasi, rasyonelleşme, toplumsal tabakalaşma (sınıf, statü, parti) ve Protestan ahlakı gibi konulara odaklanmıştır. Toplumsal sınıf ve statü kavramları hareketlilikle ilişkili olsa da, Weber'in ana çalışma alanı dikey hareketliliğin mekanizmaları ve türleri üzerine kapsamlı bir teori geliştirmek olmamıştır.
- C) Karl Marx:
Karl Marx, çatışma teorisinin ve sınıf mücadelesinin öncüsüdür. Kapitalizm, sömürü, yabancılaşma ve devrim gibi konular üzerine yoğunlaşmıştır. Toplumdaki sınıflar arası eşitsizlikleri ve çatışmaları vurgulamış, ancak bireylerin veya grupların sınıflar arası hareketliliğini detaylı bir sosyolojik kavram olarak incelememiştir.
- D) Pitirim Sorokin:
Pitirim Sorokin, Rus-Amerikan bir sosyologdur ve özellikle sosyal hareketlilik konusundaki çalışmalarıyla tanınır. Sosyal hareketliliği yatay (coğrafi veya mesleki değişimler) ve dikey (yukarı veya aşağı doğru statü değişimi) olarak iki ana kategoriye ayırmış ve bu kavramları detaylı bir şekilde incelemiştir. Sosyal hareketliliğin nedenleri, sonuçları ve farklı toplum tiplerindeki görünümleri üzerine kapsamlı teoriler geliştirmiştir. Bu nedenle, dikey hareketlilik kavramını en detaylı inceleyen sosyolog Pitirim Sorokin'dir.
Bu bilgiler ışığında, dikey hareketlilik kavramını sosyolojiye kazandıran ve en detaylı inceleyen sosyologun Pitirim Sorokin olduğunu görüyoruz.
Cevap D seçeneğidir.
