Değerli öğrenciler, bu soru toplumdaki davranış kurallarını, yani normları anlamamızı gerektiriyor. Normlar, bir toplumda bireylerin nasıl davranması gerektiğini belirleyen kurallar bütünüdür. Bu kurallar yazılı olabileceği gibi, yazısız da olabilir.
- Yazısız normlar, genellikle toplumun kendiliğinden geliştirdiği, kuşaktan kuşağa aktarılan, resmi bir belgeye dökülmemiş ancak herkes tarafından bilinen ve uyulması beklenen davranış kurallarıdır. Bu kurallara uymayanlar genellikle toplumsal tepkiyle karşılaşır.
- Yazılı normlar ise, yetkili bir kurum (devlet, parlamento vb.) tarafından hazırlanmış, belirli bir metne dökülmüş, resmiyet kazanmış ve genellikle yaptırımı devlet gücüyle desteklenen kurallardır.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Örf: Örf, bir toplumda eskiden beri süregelen, kuşaktan kuşağa aktarılan ve uyulması gelenek haline gelmiş davranış biçimleri ve kurallarıdır. Bunlar genellikle yazılı değildir, toplumun ortak kabulüne dayanır. Örneğin, bayramlaşma adabı, misafir ağırlama şekilleri gibi. Bu, yazısız bir normdur.
- B) Adet: Adet, bir toplumda veya bir grupta yaygın olarak benimsenmiş, tekrarlanan ve alışkanlık haline gelmiş davranışlardır. Örflerle benzerlik gösterir ve genellikle yazılı bir kurala dayanmaz. Örneğin, düğünlerde yapılan bazı ritüeller. Bu da yazısız bir normdur.
- C) Kanun: Kanun, devletin yasama organı (parlamento) tarafından çıkarılan, yazılı ve resmi nitelikteki kurallardır. Kanunlar, belirli bir metne dökülür, Resmi Gazete'de yayımlanır ve devletin zorlayıcı gücüyle uygulanır. Dolayısıyla kanunlar, yazılı normlardır.
- D) Gelenek: Gelenek, bir toplumda nesilden nesile aktarılan, kültürel mirasın bir parçası olan inançlar, uygulamalar ve davranışlardır. Örf ve adetlerle yakından ilişkilidir ve genellikle yazılı değildir. Örneğin, Hıdırellez kutlamaları, yöresel kıyafetler. Bu da yazısız bir normdur.
Bu durumda, örf, adet ve gelenek yazısız normlar iken, kanun yazılı bir normdur.
Cevap C seçeneğidir.
