Bir bakteri türünün kemosentetik olduğunu kanıtlamak isteyen bir araştırmacı, bu bakteriyle ilgili hangi gözlemi yaparsa hipotezini desteklemiş olur?
A) Işık altında daha hızlı çoğaldığını gözlemlerse
B) Karbondioksit ve hidrojen sülfür varlığında organik madde sentezlediğini gözlemlerse
C) Sadece organik besin ortamlarında gelişebildiğini gözlemlerse
D) Fotosentetik pigmentlere sahip olduğunu gözlemlerse
Bir bakteri türünün kemosentetik olduğunu kanıtlamak isteyen bir araştırmacının yapacağı gözlemi değerlendirelim. Kemosentez, bazı canlıların inorganik maddeleri oksitleyerek elde ettikleri kimyasal enerjiyi kullanarak organik madde sentezlemesi olayıdır. Yani bu canlılar, ışık enerjisi yerine kimyasal enerji kullanır ve kendi besinlerini üretirler (ototrofturlar).
- A) Işık altında daha hızlı çoğaldığını gözlemlerse: Bu durum, bakterinin fotosentetik olabileceğini düşündürür. Kemosentetik canlılar ışığa ihtiyaç duymazlar, hatta bazıları ışıktan olumsuz etkilenebilir. Dolayısıyla bu gözlem, hipotezi desteklemez.
- B) Karbondioksit ve hidrojen sülfür varlığında organik madde sentezlediğini gözlemlerse: Bu gözlem, kemosentezin temel tanımına uyar. Bakteri, inorganik bir madde olan hidrojen sülfürü ($H_2S$) enerji kaynağı olarak kullanır ve karbondioksiti ($CO_2$) sabitleyerek organik madde (kendi besinini) üretir. Bu, kemosentetik bir canlının yaptığı işlemdir. Bu nedenle hipotezi güçlü bir şekilde destekler.
- C) Sadece organik besin ortamlarında gelişebildiğini gözlemlerse: Bu durum, bakterinin heterotrof olduğunu gösterir. Heterotrof canlılar, kendi besinlerini üretemezler ve dışarıdan hazır organik besin almak zorundadırlar. Kemosentetik canlılar ise ototroftur, yani kendi besinlerini üretirler. Dolayısıyla bu gözlem, hipotezi desteklemez.
- D) Fotosentetik pigmentlere sahip olduğunu gözlemlerse: Fotosentetik pigmentler (örneğin klorofil), ışık enerjisini yakalamak için kullanılır ve fotosentez yapan canlılarda bulunur. Kemosentetik canlılar ışık enerjisi kullanmadığı için bu tür pigmentlere ihtiyaç duymazlar. Bu gözlem, bakterinin fotosentetik olabileceğini düşündürür ve kemosentez hipotezini desteklemez.
Yukarıdaki açıklamalara göre, bir bakterinin kemosentetik olduğunu kanıtlamak için en uygun gözlem, inorganik maddeleri enerji kaynağı olarak kullanarak organik madde sentezlediğini görmektir.
Cevap B seçeneğidir.
