Aşağıdakilerden hangisi birleşik cümlelerin ortak özelliklerinden biri değildir?
A) Birden fazla yargı içermeleri
B) Tek bir yüklem bulunması
C) Cümlelerin birbirine bağlanması
D) Farklı türde yan cümlecikler olabilmesi
Birleşik cümleler, birden fazla yargı içeren ve bu yargıların bir temel cümle ile bir veya daha fazla yan cümlecik şeklinde birbirine bağlandığı cümlelerdir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Birden fazla yargı içermeleri: Bu, birleşik cümlelerin temel özelliklerinden biridir. Birleşik cümleler, temel cümlenin yargısı dışında, yan cümleciklerin de kendi yargılarını (fiilimsilerle, çekimli fiillerle veya alıntı cümlelerle) içermesiyle oluşur. Bu nedenle, birden fazla yargı içermeleri doğru bir özelliktir.
- B) Tek bir yüklem bulunması: Bu ifade, birleşik cümlelerin ortak bir özelliği değildir. Özellikle girişik birleşik cümlelerde tek bir çekimli yüklem bulunurken, yan cümlecikler fiilimsilerle kurulur. Ancak ki'li birleşik cümlelerde (Örnek: "Biliyorum ki sen de geleceksin."), şartlı birleşik cümlelerde (Örnek: "Yağmur yağarsa dışarı çıkmayız.") ve iç içe birleşik cümlelerde (Örnek: "Annem 'Hemen odanı topla!' dedi.") birden fazla çekimli fiil, yani birden fazla yüklem bulunabilir. Bu durum, "tek bir yüklem bulunması" özelliğinin birleşik cümlelerin tamamı için geçerli olmadığını gösterir. Bu özellik daha çok basit cümlelerin bir özelliğidir.
- C) Cümlelerin birbirine bağlanması: Birleşik cümlelerde temel cümle ile yan cümlecik(ler) mutlaka bir şekilde birbirine bağlanır. Bu bağlantı fiilimsilerle, "ki" bağlacıyla, "-se/-sa" şart ekiyle veya alıntı bir cümleyle (iç içe birleşik cümle) sağlanır. Bu, birleşik cümlelerin olmazsa olmaz bir özelliğidir.
- D) Farklı türde yan cümlecikler olabilmesi: Birleşik cümleler, yan cümleciklerin kuruluş şekline göre farklı türlere ayrılır: girişik birleşik (fiilimsiyle), ki'li birleşik (ki bağlacıyla), şartlı birleşik (-se/-sa ekiyle) ve iç içe birleşik (alıntı cümleyle). Bu da birleşik cümlelerin bir özelliğidir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı gibi, "Tek bir yüklem bulunması" birleşik cümlelerin ortak bir özelliği değildir. Çünkü bazı birleşik cümle türlerinde birden fazla çekimli fiil (yüklem) bulunabilir.
Cevap B seçeneğidir.
