Sabit aralıklı pekiştirme ile değişken aralıklı pekiştirme arasındaki fark nedir?
Sevgili öğrenciler, pekiştirme programları, bir davranışın ne sıklıkla ve hangi koşullarda pekiştirileceğini belirleyen kurallardır. Bu programlar, davranışın öğrenilme ve sürdürülme şeklini büyük ölçüde etkiler. Şimdi, sabit aralıklı ve değişken aralıklı pekiştirme programları arasındaki farkı adım adım inceleyelim:
Pekiştirme, bir davranışın gelecekte tekrar etme olasılığını artıran herhangi bir sonuçtur. Örneğin, bir öğrencinin doğru cevap verdiğinde öğretmenden övgü alması bir pekiştirmedir.
Bu pekiştirme programında, belirli bir zaman dilimi geçtikten sonra, yapılan ilk doğru davranış pekiştirilir.
Önemli nokta: Pekiştirecin ne zaman verileceği önceden bellidir ve sabittir. Örneğin, her 5 dakikada bir veya her ayın sonunda.
Örnek: Aylık maaş almak. Çalışan, ay sonunda maaş alacağını bilir. Bu durum, ay sonuna doğru çalışma motivasyonunu artırabilirken, ay başında biraz düşüşe neden olabilir (tarak etkisi).
Bu program, pekiştireç zamanı yaklaştıkça davranışın yoğunluğunun arttığı, pekiştireçten hemen sonra ise azaldığı "tarak etkisi" adı verilen bir davranış örüntüsü oluşturur.
Bu pekiştirme programında, pekiştireç, değişken ve tahmin edilemeyen zaman aralıkları geçtikten sonra yapılan ilk doğru davranışa verilir.
Önemli nokta: Pekiştirecin ne zaman verileceği önceden belli değildir ve değişkendir. Örneğin, bazen 2 dakika sonra, bazen 7 dakika sonra, bazen 3 dakika sonra.
Örnek: Balık tutmak. Balıkçı, ne zaman balık yakalayacağını (pekiştireç) bilemez. Bu yüzden sürekli olarak oltasını kontrol etmeye devam eder. Bir diğer örnek, e-posta kutunuzu kontrol etmektir; önemli bir e-postanın ne zaman geleceğini bilmediğiniz için düzenli aralıklarla kontrol edersiniz.
Bu program, davranışın daha tutarlı ve istikrarlı bir şekilde sürdürülmesini sağlar, çünkü kişi pekiştirecin ne zaman geleceğini tahmin edemediği için sürekli tetikte kalır.
Temel fark, pekiştirecin verileceği zamanın öngörülebilirliğidir.
Sabit aralıklıda zaman belliyken, değişken aralıklıda zaman belirsizdir.
A) Sabit aralıklıda pekiştireç zamanı önceden bellidir: Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, sabit aralıklı pekiştirmede pekiştirecin verileceği zaman dilimi sabittir ve kişi bunu bilir. Bu ifade doğrudur.
B) Değişken aralıklıda pekiştireç her zaman verilir: Bu ifade yanlıştır. Değişken aralıklıda pekiştireç her zaman değil, değişken zaman aralıklarıyla ve bir davranışın ardından verilir.
C) Sabit aralıklıda pekiştireç rastgele verilir: Bu ifade yanlıştır. Rastgele verilen pekiştireç değişken aralıklı pekiştirmenin bir özelliğidir, sabit aralıklının değil. Sabit aralıklıda zaman sabittir.
D) Hiçbir fark yoktur: Bu ifade kesinlikle yanlıştır. İki pekiştirme programı arasında önemli farklar bulunmaktadır.
Bu bilgiler ışığında, sabit aralıklı pekiştirme ile değişken aralıklı pekiştirme arasındaki temel farkın, pekiştirecin verileceği zamanın öngörülebilirliği olduğunu görüyoruz.
Cevap A seçeneğidir.
